Tư Vấn Sức Khỏe Trực Tuyến
Giao hàng tận nơi đơn hàng > 200.000đ

SUY THƯỢNG THẬN MẠN TÍNH

376 03/06/2017

SUY THƯỢNG THẬN MẠN TÍNH


SUY THƯỢNG THẬN MẠN TÍNH

(Bệnh ADDISON)

I. ĐẠI CƯƠNG

Suy thượng thận là tình trạng giảm glucocorticoid hoặc mineralcorticoid hoặc cả hai, do nhiều nguyên nhân:

-  Sự phá huỷ vỏ thượng thận dẫn đến suy thượng thận nguyên phát (bệnh Addison).

-  Giảm sản xuất ACTH làm giảm  Cortisol dẫn đến suy thượng thận thứ phát. Bệnh chủ yếu gặp ở nữ, với tỷ lệ nữ/nam = 2,6/1; thường gặp ở tuổi 30-40. Ngày nay, suy thượng thận mạn tính còn gặp do một số nguyên nhân khác:

-  Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS).

-  Suy gan mạn tính...

II. CHẨN ĐOÁN

  1. Lâm sàng

Bệnh thường xảy ra từ từ trong thời gian dài mới bộc lộ lâm sàng, vì vậy chẩn đoán thường muộn. Giai đoạn đầu có Cortisol bù trừ dưới tác dụng của ACTH, Mineralocorticoid do sự điều hoà của hệ Renin. Khi 90% vỏ thượng thận bị phá huỷ thì các triệu chứng lâm sàng mới bộc lộ rõ. Khi có xuất hiện các yếu tố thuận lợi như: stress, nhiễm trùng, phẫu thuật, chấn thương, sẽ xuất hiện cơn Addison cấp tính (suy thượng thận cấp).

1.1. Mệt mỏi

-  Là triệu chứng rất thường gặp và thường xuất hiện sớm nhưng dễ bỏ qua, cần hỏi kỹ để phát hiện triệu chứng này.

-  Mệt về thể xác, tinh thần và sinh dục.

-  Mệt xuất hiện ngay lúc mới ngủ dậy, buổi sáng ít hơn buổi chiều. Mệt tăng dần tỷ lệ với gắng sức, có khi không đi lại được.

-  Mệt dẫn tới chậm chạp, vô cảm, trầm cảm.

-  Nữ: lãnh cảm, mất kinh thường do suy kiệt hơn là do suy chức năng buồng trứng, rụng lông do giảm tiết androgen.

-  Nam: suy sinh dục chiếm 4 – 17%.

1.2. Gầy sút: Xuất hiện từ từ (2 – 10 kg) do mất nước vì mất muối, kèm theo giảm chức năng dạ dày ruột, biếng ăn, ăn kém

1.3. Rối loạn tiêu hoá

-  Đau bụng không khu trú, đôi khi nhầm với bệnh lý ngoại khoa cấp.

-  Buồn nôn, nôn, tiêu chảy làm bệnh nặng lên.

-  Các rối loạn tiêu hoá cũng do rối loạn nước, điện giải, do hormon giảm dẫn tới bài tiết dịch vị giảm.

1.4. Xạm da, niêm mạc

-  Xạm da nâu đồng điển hình.

-  Xạm da vùng da hở (tiếp xúc với ánh sáng mặt trời), vùng cọ sát, vùng sẹo mới.

-  Nếp gấp bàn tay, bàn chân, gối, ngón chân, khớp khuỷu có màu nâu hoặc đen.

-  Đầu vú, bộ phận sinh dục thâm đen.

-  Má, lợi, sàn miệng, mặt trong má có những đốm màu đen.

1.5. Hạ huyết áp

Là triệu chứng thường gặp, chiếm 90% trường hợp, chú ý so sánh với huyết áp trước đó của người bệnh, hạ huyết áp phụ thuộc vào thời gian bị bệnh và mức độ tổn thương thượng thận.

-  Huyết áp thấp, tụt huyết áp tư thế.

-  Mạch yếu.

-  Suy thượng thận cấp gây huyết áp kẹt, sốc truỵ mạch.

-  Tim thường nhỏ hơn bình thường.

1.6. Triệu chứng khác

-  Hạ đường huyết: thường gặp ở trẻ em, ít gặp ở người lớn. Các triệu chứng hạ đường huyết gặp khi người bệnh bỏ bữa hoặc quá bữa, sốt, nhiễm trùng hoặc khi nôn mửa, đặc biệt trong cơn suy thượng thận cấp. Suy thượng thận thứ phát  thường gặp hạ đường huyết  hơn suy thượng thận nguyên phát.

-  Triệu chứng tâm thần kinh: Người bệnh bồn chồn, lãnh đạm hoặc lú lẫn. Không có khả năng tập trung suy nghĩ, xen kẽ giai đoạn buồn ngủ, lơ mơ. Đôi khi xen kẽ trạng thái kích thích thần kinh hiếm gặp.

-  Đau khớp, đau cơ; chuột rút cũng có thể gặp.

1.7. Các thể bệnh đặc biệt

-  Thể nặng do stress. Trẻ em. Phụ nữ có thai.

-  Kết hợp với các bệnh tự miễn khác (hội chứng suy nhiều tuyến nội tiết)

  1. Cận lâm sàng

2.1. Xét nghiệm thông thường

-  Công thức máu: thiếu máu giảm sắc, giảm bạch cầu đa nhân trung tính. Tăng bạch cầu đa nhân ái toan.

-  Đường máu lúc đói thấp: 60 – 65 mg%.

-  Điện giải đồ: ↓ Na+ máu, ↑ K+ máu.

-  Ure, creatinin máu tăng do giảm thể tích huyết tương.

-  Điện tim: điện thế thấp.

-  XQ tim phổi: tim nhỏ hình giọt nước.

-  XQ bụng: Hình calci hoá vùng thượng thận (lao) có thể gặp.

2.2. Định lượng hormon

-  Cortisol huyết tương (8 giờ sáng) giảm. Bình thường 80-540 nmol/l (3-20 µg/dl).

-  17OH corticosteroid niệu thấp < 3mg/24h (bình thường: 2 – 20mg/24h).

-  17 cetosteroid niệu thấp: < 5 mg / 24h với nam (bình thường: 7 – 25 mg/ 24h). < 3 mg / 24h với nữ (bình thường 4 – 15 mg/24h)

-  Aldosteron giảm (bình thường: 140 – 690 nmol/24h).

-  Định lượng ACTH (bình thường: < 11 pmol/l).

ACTH ↑ ( > 55,5 pmol/l) → suy thượng thận nguyên phát. ACTH ↓ ( < 4,4 pmol/l) → suy thượng thận thứ phát.

2.3. Các nghiệm pháp động

- Test Synacthene Ordinaire (thường, nhanh): ACTH tổng hợp (β1–21 corticotropin, tetracosactide): đây là phương pháp chẩn đoán nhanh, ít nguy hiểm (nếu người bệnh đang dùng thuốc, ngừng thuốc 12 giờ giữa hai lần uống Hydrocortison).

 

-  Test Synacthen retard (chậm, β1 – 24 corticotropin retard): Kích thích tuyến thượng thận nhưng thời gian kéo dài hơn.

 

-  Nghiệm pháp ROBINSON (gây đái nhiều).

 

+  Test Metyrapone (ức chế tiết cortisol, xem bài “Suy tuyến yên”).

+  Test giảm đường máu bằng Insulin (xem bài “Suy tuyến yên”).

  1. Chẩn đoán phân biệt

-  Mệt do nguyên nhân khác (mệt do tâm thần).

-  Da đen hoặc xạm (do bệnh lý nội tiết, chuyển hoá, miễn dịch, thuốc)

-  Rối loạn sinh hoá: giảm Natri trong suy thận.

  1. Chẩn đoán nguyên nhân

4.1. Suy thượng thận tiên phát

-  Lao tuyến thượng thận

-  Teo thượng thận nguyên nhân do tự miễn.

-  Do thầy thuốc: Do thuốc Op’DDD, Ketoconazole (Nizoral), phẫu thuật cắt thượng thận hai bên trong điều trị bệnh Cushing.

-  Bệnh hệ thống: Hemochromatose, bệnh Wilson.

-  Xâm lấn thượng thận: Leucemie, Hodgkin, di căn của ung thư phổi, lưỡi, dạ dày, hệ lympho.

-  Nhiễm trùng: Cơ địa suy giảm miễn dịch (HIV), do nhiễm trùng cơ hội (bệnh mycobacteria, toxoplasmose).

-  Chảy máu thượng thận hai bên: thường tử vong nhanh, sau phẫu thuật.

-  Biến chứng do điều trị thuốc chống đông.

-  Ở trẻ em: chảy máu thượng thận hai bên do não mô cầu (hội chứng Waterhouse

– Friederichsen).

4.2. Suy thượng thận thứ phát

III. ĐIỀU TRỊ

  1. Điều trị hormon thay thế trong suy thượng thận thể trung bình

1.1. Glucocorticoide

-  Hydrocortison viên 10 mg: Liều 0,5–1 mg/kg/ngày tuỳ theo mức độ thiếu hụt, giới, cân nặng, sáng 2/3 tổng liều, chiều 1/3 tổng liều.

-  Khi  có  nhiễm  trùng,  chấn  thương,  khi  cần  phẫu  thuật,  phải  tăng  liều Hydrocortison gấp 2 hoặc 3 lần. Nếu không uống được có thể dùng đường tiêm.

1.2. Mineralocorticoid

-  9 alpha fluorohydrocortison (Florinef) viên 50µg, 1-2 viên/ngày, uống buổi sáng.

-  Liều cao có thể gây phù, tăng huyết áp, suy tim sung huyết.

-  Khoảng 10-20% trường hợp chỉ cần dùng Glucocorticoid và ăn đủ muối.

  1. Điều trị suy thượng thận cấp

2.1. Dùng Glucocortisol thay thế

-  Hydrocortisol sodium phosphat hoặc sodium succinat: liều 100mg tiêm tĩnh mạch 6 giờ/ lần trong 24 giờ cho tới khi bệnh ổn định.

-  Khi bệnh ổn định thì giảm liều 50 mg / 6 giờ / lần / 24 giờ, duy trì 4 – 5 ngày và có thể cho Mineralocortisol nếu thấy cần.

-  Tăng liều Hydrocortisol lên 200-400mg/24giờ nếu người bệnh có biến chứng.

2.2. Theo dõi: Huyết áp, tình trạng mất nước, đường huyết, natri huyết, điều trị yếu tố nguy cơ

2.3. Điều trị duy trì

-  Hydrocortisol 15 – 20 mg uống buổi sáng và 10 mg vào 4 – 5 giờ chiều.

-  Fludrocortison: liều 0,05 – 0,1 mg uống lúc 8 giờ.

-  Theo dõi: cân nặng, huyết áp, điện giải, người bệnh được tư vấn bệnh, có thẻ bệnh.

-  Tăng liều lượng thuốc Hydrocortisol khi bị stress, nhiễm trùng…

2.4. Điều trị các bệnh phối hợp

Nâng cao thể trạng, bổ sung vitamin thiết yếu.

  1. Chế độ ăn, sinh hoạt

-  Khuyên người bệnh ăn đủ đường, muối. Tăng liều Hydrocortison trong trường hợp cần thiết. Luôn có thuốc đường tiêm dự trữ.

-  Lưu ý các yếu tố có thể gây mất bù của suy thượng thận:

+  Ngừng điều trị. Chế độ ăn ít muối, gắng sức, nôn, đi ngoài, ra nhiều mồ hôi dẫn tới mất muối, nhiễm trùng, chấn thương, phẫu thuật.

+  Dùng thuốc lợi tiểu, an thần, cản quang, có thai.

  1. Theo dõi điều trị

Ngon miệng, cân nặng, huyết áp tư thế, hoạt động thể lực. Triệu chứng xạm da tồn tại rất lâu.

 

Đánh giá tin tức

Điểm



Xếp hạng : (0 điểm - Trong 0 phiếu bầu)
CƯỜNG CHỨC NĂNG TỦY THƯỢNG THẬN

CƯỜNG CHỨC NĂNG TỦY THƯỢNG THẬN

cường chức năng tủy thượng thận (pheochromocytom) i đại cương  pheochromocytom là loại khối u thần kinh nội tiết tăng tiết các catecholamin. tin tức blog bệnh học: cường chức năng tủy thượng thận

ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYP I - n169

ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYP I - n169

tin mã - n169: điều trị đái tháo đường typ i i mục tiêu kiểm soát đường huyết (đh) nhằm mục tiêu giữ mức đh gần với bình thường nhất. tin tức blog bệnh học: đái tháo đường typ i

SUY TUYẾN GIÁP BẨM SINH TIÊN PHÁT

SUY TUYẾN GIÁP BẨM SINH TIÊN PHÁT

suy tuyến giáp bẩm sinh tiên phát (sporadic congenital hypothyroidism)  i đại cương suy tuyến giáp bẩm sinh là bệnh nội tiết do. tin tức blog bệnh học: suy tuyến giáp bẩm sinh tiên phát

NHIỄM TOAN CETON - HÔN MÊ NHIỄM TOAN CETON - n164

NHIỄM TOAN CETON - HÔN MÊ NHIỄM TOAN CETON - n164

tin mã - n164: nhiễm toan ceton hôn mê nhiễm toan ceton do đái tháo đường i đại cương  nhiễm toan cetonhôn mê do nhiễm toan ceton. tin tức blog bệnh học: nhiễm toan ceton - hôn mê nhiễm toan ceton

THUỐC ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYP 2 - n173

THUỐC ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TYP 2 - n173

tin mã - n173: thuốc điều trị bệnh đái tháo đường typ 2 i các thuốc hạ glucose máu bằng đường uống metformin (dimethylbiguanide) là thuốc được

BỆNH BÉO PHÌ

BỆNH BÉO PHÌ

bệnh béo phì i định nghĩa béo phì là tình trạng tăng trọng lượng cơ thể mạn tính do tăng khối lượng mỡ quá mức. tin tức blog bệnh học: bệnh béo phì

HẠ GLUCOSE MÁU - n161

HẠ GLUCOSE MÁU - n161

tin mã - n161: hạ glucose máu i đại cương đặc điểm sinh lý hạ glucose máu là hậu quả của tình trạng mất cân bằng giữa hai quá

VIÊM TUYẾN GIÁP BÁN CẤP (DE QUERVAIN)

VIÊM TUYẾN GIÁP BÁN CẤP (DE QUERVAIN)

viêm tuyến giáp bán cấp (de quervain) i nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh viêm tuyến giáp bán cấp còn. tin tức blog bệnh học: viêm tuyến giáp bán cấp (de quervain)

SẢN PHẨM NGẪU NHIÊN

Pharnaraton

Pharnaraton

Liên hệ
Kovir - Tăng cương miễn dịch

Kovir

100,000vnđ
Bio Star

Bio Star

Liên hệ
Hepaid

Hepaid

Liên hệ
Kid Grow 60ml

Kid Grow 60ml

Liên hệ

Giảm Nhiều Nhất

Acrasone cream

Acrasone cream

15,000 vnđ
Coveram Tab.5/10 - Thuốc hạ huyết áp

Coveram Tab.5/10

198,000 vnđ
Goldream/tạo giấc ngủ ngon/trungtamthuoc.com

Goldream

200,000 vnđ

Đánh Giá Cao Nhất

Rosuvastatin stada 10 mg - Thuốc hạ mỡ máu

Rosuvastatin10 mg

150,000 vnđ

Xem Nhiều Nhất

Althax 120mg - Tăng cường miễn dịch, hỗ trợ điều trị nhiễm trùng

Althax 120mg

200,000 vnđ
Pricefil 500mg/kháng sinh/trungtamthuoc.com

Pricefil 500mg

450,000 vnđ