ht strokend thực phẩm hỗ trợ tai biến mạch máu não Tặng 200K khi đăng ký thành viên Thuốc Tại TrungTamThuoc
Tư Vấn Sức Khỏe Trực Tuyến
Giao hàng tận nơi

SUY THƯỢNG THẬN DO DÙNG CORTICOID Suy thượng thận

700 13/05/2018 bởi Dược Sĩ Lưu Văn Hoàng

SUY THƯỢNG THẬN DO DÙNG CORTICOID

(Hội chứng giả CUSHING)

I. ĐẠI CƯƠNG

Suy thượng thận do điều trị glucocorticoid là nguyên nhân thường gặp nhất trong các nguyên nhân suy thượng thận thứ phát, xảy ra do glucocorticoid ức chế vùng hạ đồi tuyến yên làm giảm tiết ACTH.

Ở giai đoạn sớm, nồng độ ACTH nền và cortisol nền có thể bình thường, tuy nhiên dự trữ của ACTH đã suy giảm. Khi có stress thì đáp ứng tiết cortisol không đủ áp ứng. Sự thiếu hụt kéo dài ACTH làm vùng lớp bó và lưới vỏ thượng thận sẽ teo lại dẫn tới giảm tiết cortisol và adrogen thượng thận trong khi đó bài tiết aldosteron bình thường. Tiến triển tiếp theo là toàn bộ trục hạ đồi - yên - thượng thận sẽ bị suy yếu, do đó đáp ứng tiết ACTH khi có kích thích hoặc stress hoặc kích thích bằng ACTH ngoại sinh thì đáp ứng tiết cortisol của vỏ thượng thận cũng giảm.

- Nguyên nhân do dùng glucocorticoid kéo dài: prednisolon, hydrocortisol, dexamethason… loại glucocorticoid hít, tiêm khớp, tiêm bắp, glucocorticoid được trộn trong thuốc gia truyền…

-  Phân loại theo cơ chế ức chế trục đồi- yên - thượng thận do steroid ngoại sinh:

+  Không ức chế trục đồi - yên - thượng thận.

+  Chỉ ức chế hạ đồi yên.

+  Ức chế toàn bộ trục hạ đồi - yên - thượng thận.

II. LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, CHẨN ĐOÁN

1. Lâm sàng

1.1. Hội chứng Cushing ngoại sinh

-  Tương tự như hội chứng Cushing, nếu dùng thuốc glucocorticoid liều cao, người bệnh có triệu chứng lâm sàng điển hình hơn so với hội chứng Cushing nội sinh như: tăng cân, mặt tròn, béo trung tâm, mỡ vùng cổ, sau gáy, mặt tròn đỏ, da mỏng, rạn da, yếu cơ gốc chi, vết thương khó lành, rối loạn tâm thần…

-  Triệu chứng tăng huyết áp, rậm lông, nam hoá ít hơn hội chứng Cushing nội sinh nhưng loãng xương gặp nhiều hơn.

1.2. Ảnh hưởng của glucocorticoid

-  Loại chế phẩm: thuốc, thuốc gia truyền.

-  Dược động học của glucocorticoid.

-  Đường dùng: tiêm, uống, bôi, hít

1.3. Triệu chứng xảy ra khi ngừng thuốc

-  Trục hạ đồi - yên - thượng thận bị ức chế gây suy thượng thận thứ phát.

-  Bệnh lý nền nặng lên.

-  Hội chứng ngừng thuốc: người bệnh mệt mỏi khó chịu khi ngừng thuốc hay chỉ giảm liều.

-  Chán ăn, đau cơ, nhức đầu, sốt, bong vảy da.

2. CẬN LÂM SÀNG

-  Hạ natri huyết, kali huyết không tăng vì không giảm aldosterol,

-  Hạ đường huyết.

-  Cortisol sáng < 3mcg / dl thì chẩn đoán là suy thượng thận.

-  Nếu cortisol sáng > 20mcg / dl thì loại bỏ suy thượng thận.

3. CHẨN ĐOÁN

-  Lâm sàng: tiền sử có dùng corticoid, có biểu hiện lâm sàng hội chứng Cushing ngoại sinh.

-  Cận lâm sàng:

+  Xét nghiệm cơ bản, đo mật độ xương.

+  Cortisol huyết tương giảm.

+  Các nghiệm pháp đánh giá:

 

Nghiệm pháp

Không ức chế trục hạ đồi - yên - thượng  thận

Ức chế hạ đồi - yên - thượng thận

 

Teo vỏ thượng thận chức năng

Kích thích ACTH liều cao

250 mcg

Bình thường

Bình thường

Giảm

Hạ đường huyết

Bình thường

Giảm

Giảm

Metyrapone

Bình thường

Giảm

Giảm

Kích thích bằng CRH

Bình thường

Giảm

Giảm

Kích thích bằng ACTH liều thấp 1 mcg

Bình thường

Giảm

Giảm

IV. PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ

  1. Điều trị suy thượng thận (xem Suy thượng thận)
  1. Phương pháp cai thuốc

Mặc dù glucocorticoid được dùng rộng rãi nhưng chưa có nghiên cứu nào tìm ra phương pháp tốt nhất để ngừng thuốc. Kế hoạch ngừng thuốc phải đạt hai mục tiêu

+  Tránh tác dụng phụ của dùng glucocorticoid kéo dài.

+  Tránh xuất hiện suy thượng thận chức năng.

2.1. Phương pháp Harrison

Giảm liều prednisolon từ từ 5mg / lần / mỗi 5 – 10 ngày.

Khi liều thuốc còn 15 mg/ngày (0,3 mg/ kg/ ngày) thì tiến tới dùng cách nhật.

Khi liều prednisolon còn 5 – 7,5mg/ ngày, có thể ngừng thuốc. Trước khi ngừng thuốc, nên kiểm tra cortisol huyết tương 8 giờ để đánh giá chức năng thượng thận.

2.2. Phương pháp William

-  Giảm từ từ, từ liều cao dược lý tới liều sinh lý, prednisolon giảm từ 5–7,5mg/ ngày, hydrocortisone từ 15 – 20mg/ ngày. Sau khi đã giảm tới liều sinh lý thì có một số cách tiếp theo có thể áp dụng:

+  Chuyển sang dùng hydrocortisone có tác dụng ngắn cho phép trục hạ đồi - yên - thượng thận phục hồi.

+  Chuyển  sang  dùng  cách  nhật  glucocorticoid  có  tác  dụng  trung  bình: prednisolon dùng buổi sáng cách nhau 48 giờ.

-  Khi tới giai đoạn liều sinh lý, đo cortisol huyết tương 8 giờ sáng để đánh giá suy thượng thận.

+  Nếu cortisol huyết tương 8 giờ sáng < 3mcg/dl: có thiếu cortisol nền, vì vậy người bệnh tiếp tục dùng glucocorticoid liều sinh lý.

+  Nếu cortisol huyết tương 8 giờ sáng > 20mcg/dl: tức là trục hạ đồi - yên - thượng thận đã phục hồi, vì vậy có thể ngừng thuốc.

+  Nếu cortisol huyết tương 8 giờ sáng từ 3–20mcg/ dl: đã có cortisol nền nhưng chưa đủ vẫn có thể thiếu khả năng đáp ứng với stress. Những trường hợp này cần làm nghiệm pháp kích thích đánh giá trục hạ đồi - yên - thượng thận, nếu không dùng nghiệm pháp đánh giá trục hạ đồi - yên - thượng thận thì có thể tiếp tục giảm liều glucocorticoid.

Tuy nhiên, cần dặn dò trong 1 năm sau khi ngừng người bệnh phải bù thêm glucocorticoid khi bị bệnh hay chấn thương.

Đánh giá tin tức

Điểm



Xếp hạng : (0 điểm - Trong 0 phiếu bầu)

 - tình trạng mất cân bằng giữa hai quá trình cung cấp và tiêu thụ - tình trạng mất cân bằng giữa hai quá trình cung cấp và tiêu thụ

tin mã -n171: hạ glucose hạ glucose máu là hậu quả của tình trạng mất cân bằng giữa hai quá trình cung cấp và tiêu thụ glucose trong máu (hệ tuần hoàn). hệ thống hormon điều hoà glucose máu và các triệu chứng báo động của hệ thống thần kinh tự chủ giảm đi sau nhiều năm bị đái tháo đường

SUY GIÁP Ở NGƯỜI LỚN tin tức tại bệnh nội tiết chuyển hóa SUY GIÁP Ở NGƯỜI LỚN tin tức tại bệnh nội tiết chuyển hóa

suy giáp là tình trạng giảm chức năng tuyến giáp dẫn đến sự thiếu hụt tổng hợp và giải phóng hormon tuyến giáp.suy giáp tiên phát có tuyến giáp to suy giáp mắc phải: viêm tuyến giáp hashimoto (viêm tuyến giáp tự miễn typ 2a). thiếu hụt iod (bướu cổ địa phương).

ĐỘT QUỴ TUYẾN YÊN là hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột ĐỘT QUỴ TUYẾN YÊN là hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột

đột quỵ tuyến yên (pituitary apoplexy - đột quỵ tuyến yên) là một hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi sự khởi phát đột ngột đau đầu, nôn, suy giảm thị lực và rối loạn ý thức gây ra bởi chảy máu và/ hoặc nhồi máu tuyến yên. đột quỵ tuyến yên không triệu chứng (asymptomatic pituitary apoplexy).

BỆNH BASEDOW  tuyến giáp to lan tỏa, nhiễm độc hormon giáp BỆNH BASEDOW tuyến giáp to lan tỏa, nhiễm độc hormon giáp

bệnh basedow được đặc trưng với tuyến giáp to lan tỏa, nhiễm độc hormon giáp, bệnh mắt và thâm nhiễm hốc mắt, đôi khi có thâm nhiễm da.biểu hiện bằng sự thay đổi chức năng của nhiều cơ quan do hiện tượng dư thừa hormon tuyến giáp. trong số các cơ quan bị ảnh hưởng, rõ nét nhất gồm hệ thần kinh.


Giỏ hàng: 0