ht strokend thực phẩm hỗ trợ tai biến mạch máu não Tặng 200K khi đăng ký thành viên Thuốc Tại TrungTamThuoc
Tư Vấn Sức Khỏe Trực Tuyến
Giao hàng tận nơi

Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bệnh Sỏi mật

Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bệnh Sỏi mật

53 22/11/2018 bởi Biên tập viên

1. Thế nào là sỏi mật? Nguyên nhân gây ra sỏi mật là gì?

Túi mật là một cơ quan hình quả lê nhỏ ở phía bên phải của bụng, ngay bên dưới gan. Túi mật giữ một chất dịch tiêu hóa được gọi là mật tiết ra vào ruột non.

Sỏi mật là một trong những bệnh lý túi mật thường gặp nhất và đang có xu hướng gia tăng ở nước ta, là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm khuẩn gan mật, nguyên nhân hay gặp của cấp cứu nội khoa và ngoại khoa.

Vậy sỏi mật là gì?

Sỏi mật là sự hình thành và hiện diện của sỏi ở đường dẫn mật trong, ngoài gan. 

Tùy theo vị trí sỏi (túi mật, ống túi mật, ống mật chủ hoặc ở các đường mật trong trong gan) mà có các tên gọi khác nhau. Tỷ lệ từng loại sỏi tùy theo từng nước.

Ở nước ta, sỏi ống mật chủ là chủ yếu (chiếm 95%), ở các nước phương Âu, Mỹ sỏi túi mật chiếm 90%.

Đâu là nguyên nhân gây nên sỏi mật?

Hầu hết, sỏi mật là hỗn hợp của cholessterol và sắc tố mật với các tỷ lệ khác nhau. Sau đó sỏi thường bị Calci hóa. Thành phần sỏi mật ở người Việt Nam và người châu Á khác với người châu Âu, Mỹ, gồm các loại:

  • Sỏi sắc tố mật và calci thường gặp thường gặp nhất ở Việt Nam (chiếm 60%)
  • Hỗn hợp cholesterol – calci – sắc tố mật (22,3%)
  • Hoặc chỉ có cholesterol (17,2%)

Các nguyên nhân chính hình thành sỏi bao gồm:

- Sự quá bão hòa cholesterol

Bão hòa cholesterol trong thành phần của mật đóng vai trò chủ yếu trong hình thành sỏi cholesterol. Khi quá bão hào, cholesterol bị tủa và tạo thành sỏi. Sự bão hòa đó là do tế bào gan bài tiết ra quá nhiều cholessterol so với bài tiết muối mật và lecithin haowcj do bài tiết cholesterol bình thường nhưng lượng muối mật và lecithin giảm đi.

Nguyên nhân gây bão hòa cholesterol:

  • Chế độ ăn giàu calo làm tăng tổng hợp cholesterol
  • Dùng các thuốc estrogen, clofibrat làm tăng bài tiết cholessterol mật, giảm bài tiết muối mật
  • Phụ nữ: Nữ giới có nguy cơ mắc bệnh sỏi mật cao hơn nhiều so với nam giới. Nguyên nhân là do nội tiết tố nữ estrogen kích thích gan tăng sản xuất cholesterol và bài tiết vào trong dịch mật. Quá nhiều cholesterol trong dịch mật là nguyên nhân gây sỏi cholesterol ở trong túi mật
  • Các bệnh ở ruột gây giảm tái hấp thu muối mật
  • Thể trạng béo làm cho dự trữ muối mật giảm, tăng bài tiết cholesterol
  • Độ tuổi từ 40 trở lên: Tuổi tác càng cao, bạn càng có nhiều khả năng bị sỏi mật
  • Xơ gan: Sỏi túi mật xuất hiện ở 16,8% người bệnh xơ gan. Mặc dù cơ chế sinh bệnh chưa được xác định rõ ràng nhưng các nhà khoa học cho rằng nó có thể liên quan đến việc gan giảm tổng hợp, vận chuyển muối mật và sự suy giảm khả năng vận động của túi mật
  • Giảm cân nhanh chóng: Việc giảm cân quá nhanh chóng có thể làm phá vỡ sự cân bằng của các thành phần có trong dịch mật, khiến dịch mật trở nên quá bão hòa với cholesterol. Đồng thời, khi không có mặt chất béo ở trong đường tiêu hóa, sẽ làm giảm các cơn co bóp của túi mật, khiến dịch mật bị ứ trệ, tạo điều kiện để cholesterol lắng đọng và kết tụ thành sỏi trong túi mật.
  • Giảm vận động đường mật: Những người làm công việc văn phòng, ít vận động, ngồi nhiều hoặc ở những người được nuôi ăn qua đường tĩnh mạch (người thực vật) rất dễ bị tình trạng này. Theo đó, dịch mật bị ứ trệ, tạo điều kiện cho các thành phần lắng đọng và hình thành sỏi.
  • Ngoài ra chính túi mật tái hấp thu nước làm cholesterol cô đặc hơn, đồng thời tiết ra chất nhầy làm cho cholesterol dễ bị kết tủa.

- Nhiễm khuẩn

Nhiễm khuẩn dẫn đến các men của vi khuẩn biến bilirubin thành bilirubinat dễ kết tủa hình thành sỏi sắc tố mật. Đồng thời những tế bào viêm cùng với chất hoại tử trong lòng đường dẫn mật làm cho sắc tố mật bị kết tủa và hình thành sỏi

- Ký sinh trùng đường mật

Sự xâm nhập của các ký sinh trùng vào đường mật, nhất là giun đũa kéo theo các vi khuẩn đường ruột là nguyên nhân hay gặp trong sỏi mật ở nước ta.

Sự xuất hiện của sỏi trong đường dẫn mật dẫn tới bệnh lý nhiễm trùng và tắc đường mật

2. Triệu chứng

a. Lâm sàng

Tùy thuộc vào vị trí, số lượng hay tính chất của sỏi mà có biểu hiện lâm sàng khác nhau

Trường hợp điển hình được biểu hiện bởi 3 triệu chứng sau:

- Cơn đau quặn gan: đau đột ngột dữ dội ở vùng sườn phải, lan lên vai hoặc bả vai phải. Vì đau nên bệnh nhân không dám thở mạnh, không dám cử động mạnh.

Cơn đau hay xảy ra sau bữa ăn nhiều mỡ, vào khoảng 22-24 giờ đêm, kéo dài vài giờ đến vài ngày rồi hết nhưng có thể tái phát trở lại.

- Sốt: khoảng 12h sau cơn đau có sốt cao rét run do viêm đường mật hoặc viêm túi mật.

- Vàng da: sau cơn đau 24h, xuất hiện vàng da, mức độ vàng da tùy thuộc mức độ tắc mật, có thể vàng nhẹ hoặc vàng đậm. kèm theo đi ngoài phân bạc màu, ngứa trên da (triệu chứng này kéo dài và mất đi chậm hơn)

Ngoài ra có thể có các triệu chứng: rối laonj tiêu hóa, chán ăn, sợ mỡ, táo bón hoặc tiêu chảy), cơn đau nửa đầu

Các triệu chứng trên có thể tái phát nhiều lần, khoảng cách giữa các đợt tiến triển từ vài thàng đến vài năm

Khi thăm khám lâm sàng có thể thấy:

  • Túi mật to và đau, nghiệm pháp Murphy (+)
  • Gan to đều, mặt nhẵn, mật độ chắc, bờ tù, mức độ gan to tùy thuộc mức độ tắc mật

b. Cận lâm sàng

- Siêu âm phát hiện được số lượng, vị trí, kích thước sỏi và những tổn thương kèm theo

- Chụp đường mật cản quang: thấy hình ảnh sỏi ở đường mật

- CT Scan: phát hiện sỏi đường mật tốt

- Xét nghiệm chức năng gan: Billirubin kết hợp tăng, AST, ALT tăng

c. Các thể lâm sàng và biến chứng

Thể lâm sàng: Có 2 thể lâm sàng gồm thể điển hình và  các thể không điển hình

- Thể điển hình: với 3 triệu chứng gồm cơn đau quặn gan, sốt, vàng da như đã mô tả ở triệu chứng lâm sàng

- Các thể không điển hình:

+ cơn đau quặn gan không điển hình: chỉ đau âm ỉ làm người bệnh khó chịu phải đi nằm nghỉ. Vị trí đau ở vùng thượng vị lan sang hạ sườn phải

+ có cơn đau quặn gan nhưng không vàng da

+ thể triệu chứng nghèo nàn: đau âm ỉ hạ sườn phải hoặc chỉ có rối loạn tiêu hóa, phát hiện tình cờ

Biến chứng: Sỏi mật rất dễ dẫn đến các biến chứng nguy hiểm sau

- Viêm túi mật cấp: viên sỏi mật sẽ bị kẹt ở cổ túi mật gây viêm túi mật, viêm túi mật có thể gây đau và sốt dữ dội

- Viêm màng bụng mật

- Viêm đường mật do nhiễm trùng nặng có thể gây áp-xe đường mật

- Dò mật vào dạ dày, tá tràng: sỏi mật có thể ngăn chặn các ống dẫn, do đó tắc nghẽn ống mật làm mật chảy từ túi mật hoặc gan vào dạ dày, tá tràng.

- Xơ gan ứ mật

3. Điều trị

a. Điều trị triệu chứng

- Giảm đau bằng các thuốc chống co thắt: atropin, papaverin

- Chống nhiễm khuẩn: dùng kháng sinh liều cao, nhanh, mạnh. Do vi khuẩn thường gặp là gram âm, thường dùng: cephalosporin thế hệ 3, quinolon, aminosid

b. Thuốc làm tan sỏi

Chenodesoxycholic, ursodesoxycholic: có tác dụng làm giảm độ bão hòa cholesterol (hạ cholesterol), cholesterol không kết tủa được, sỏi nhỏ dần và hết. Đợt điều trị từ 6 tháng – 1 năm, có thể kéo dài đến 2 năm. Chỉ định cho  những trường hợp sỏi túi mật, viên sỏi nhỏ (<1cm), túi mật còn tốt và dùng đề phòng sỏi tái phát sau mổ.

c. Nội soi

Phương pháp này được áp dựng điều trị chủ yếu và rộng rãi hiện nay. Phẫu thuật lấy sỏi qua nội soi qua đường tá tràng đối với sỏi ống mật chủ, sỏi đường mật trong gan

Cắt túi mật qua soi ổ bụng

d. Phá sỏi bằng siêu âm, laser và cơ học

Dùng sóng siêu âm hoặc laser hoặc tạo áp lưc trên viên sỏi làm cho sỏi vỡ ra. Có thể phá sỏi chỉ dùng sóng siêu âm (với sỏi túi mật), hoặc phối hợp nội soi với siêu âm hoặc laser

e. Phẫu thuật

Phẫu thuật nhằm lấy sỏi, tạo lưu thông mật, dẫn lưu để giải quyết tình trạng nhiễm trùng.

- Mổ cấp cứu khi có các biến chứng sau:

+ viêm túi mật hoại tử

+ viêm phúc mạc mật

+ chảy máu đường mật

+ áp xe đường mật dọa vỡ

- Mổ theo chương trình với những trường hợp sau:

+ viêm đường mật kéo dài

+ tắc mật kéo dài

+ dò mật vào nội tạng

+ tái phát nhiều làn hoặc tái phát vài lần nhưng đau nhiều

4. Vậy khi bị sỏi mật, chúng ta nên ăn uống như thế nào: 

- Giảm mỡ: Cần hạn chế các thực phẩm cholesterol như phủ tạng động vật, trứng...

- Tăng đạm để tăng tạo tế bào gan đã bị tổn thương, chống thoái hóa mỡ tế bào gan.

- Giàu đường bột: Thức ăn này dễ tiêu, lại không ảnh hưởng đến mật. Nhiều chất xơ lại giúp tiêu hóa tốt tránh táo bón.

- Giàu vitamin C và nhóm B (để tăng chuyển hóa chất mỡ và đường bột). Dùng rau và hoa quả tươi rất tốt.

- Tỷ lệ giữa các chất dinh dưỡng đạm, mỡ, đường ở người trưởng thành bình thường là 1/0,75/5 còn ở người bị sỏi mật nên là 1/0,5/5.

- Thức ăn không nên dùng: Trà, cà phê, cacao, chocolate; thịt cá nhiều mỡ, dầu cọ, dầu dừa, phủ tạng động vật. Hạn chế ăn lòng đỏ trứng.

- Thức ăn nên dùng: Nước quả, hoa quả tươi các loại, rau tươi, bánh kẹo ít trứng bơ, các loại thịt cá nạc như nạc thăn lợn, thịt bò, cá quả, cá chép, các loại đậu đỗ như đậu tương, đậu xanh, đậu đen. Ngoài ra có một số thức ăn lợi mật như nghệ, lá chanh, có thể dùng được.

- Để kích thích túi mật co bóp nhẹ nhàng, có thể dùng một ít chất béo dễ tiêu như bơ rồi đến dầu thảo mộc sống, mỡ gà vịt.

5. Cách phòng ngừa nguy cơ sỏi mật:

Chúng ta có thể giảm nguy cơ sỏi mật nếu:

  • Đừng bỏ qua bữa ăn: cố gắng ăn đủ bữa mỗi ngày. Bỏ bữa ăn hoặc ăn chay có thể gia tăng nguy cơ sỏi mật
  • Giảm cân chậm: Nếu bạn cần giảm cân, hãy giảm từ từ. Việc giảm cân quá nhanh chóng có thể làm phá vỡ sự cân bằng của các thành phần có trong dịch mật, khiến dịch mật trở nên quá bão hòa với cholesterol. Đồng thời, khi không có mặt chất béo ở trong đường tiêu hóa, sẽ làm giảm các cơn co bóp của túi mật, khiến dịch mật bị ứ trệ, tạo điều kiện để cholesterol lắng đọng và kết tụ thành sỏi trong túi mật. Mục tiêu giảm 0,5-1kg / 1 tuần
  • Duy trì cân nặng khỏe mạnh: giảm số lượng calo cho từng bữa ăn và tăng cường vận động để có một cơ thể khỏe mạnh

                                                                                                                             

Copy ghi nguồn TrungTamThuoc.com

Link bài viết: Nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa bệnh Sỏi mật

Tài liệu tham khảo:

  1. Sách bệnh học trường đại học Dược Hà Nội
  2. Gallstones: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/gallstones/symptoms-causes/syc-20354214
  3. Gallstones: What You Should Know​: https://www.webmd.com/digestive-disorders/gallstones#1

Đánh giá tin tức

Điểm




Thế nào là co thắt thực quản, triệu chứng và cách điều trị bệnh

Thế nào là co thắt thực quản, triệu chứng và cách điều trị bệnh

co thắt thực quản là tình trạng rối loạn vận động của cơ trơn thực quản với đặc điểm là co thắt không đồng đều, có nhiều co thắt tự phát

Dược lý nhóm thuốc điều trị loét dạ dày- tá tràng

Dược lý nhóm thuốc điều trị loét dạ dày- tá tràng

bệnh loét dạ dày xảy ra khi mất cân bằng giữa hai quá trình: bài tiết dịch vị và bảo vệ, cụ thể là tăng quá trình bài tiết dịch vị và giảm quá trình bảo vệ.

Những triệu chứng và thuốc điều trị trong loét dạ dày tá tràng

Những triệu chứng và thuốc điều trị trong loét dạ dày tá tràng

loét dạ dày tá tràng là một bệnh thường gặp trên thế giới và ở việt nam. nguyên nhân của bệnh là do sự mất cân bằng giữa yếu tố tấn công và yếu tố bảo vệ. triệu chứng của bệnh có thể biểu hiện rõ ràng những cũng có khi biểu hiện không rõ ràng tùy thuộc từng bệnh nhân...

Nhận thức chung về gan nhiễm mỡ và những nguyên nhân gây bệnh

Nhận thức chung về gan nhiễm mỡ và những nguyên nhân gây bệnh

gan nhiễm mỡ là tên một loại bệnh lý mà trong tế bào gan có dạng mỡ giọt và bong bóng mỡ có mức độ to nhỏ khác nhau. việc chẩn đoán bệnh gan nhiễm mỡ chủ yếu lấy việc kiểm tra tổ chức gan làm chuẩn. trong quá trình biến đổi bệnh gan nhiễm mỡ,thường chia thành các giai đoạn : gan nhiễm mỡ,...



Giảm Nhiều Nhất

Goldream/tạo giấc ngủ ngon/trungtamthuoc.com giá bao nhiêu tiền? có tác dụng gì?

Goldream

200,000 vnđ
Thuốc Coveram 5mg/10mg có tác dụng làm hạ huyết áp

Coveram Tab.5/10

198,000 vnđ
Thuốc Ameflu + C - Thuốc điều trị cảm lạnh, cảm cúm

Ameflu + C

100,000 vnđ

Đánh Giá Cao Nhất

Rosuvastatin stada 10 mg - Thuốc hạ mỡ máu giá bao nhiêu tiền? có tác dụng gì?

Rosuvastatin10 mg

150,000 vnđ

Xem Nhiều Nhất

Thuốc Pricefil 500mg giá bao nhiêu? mua ở đâu? có tác dụng gì?

Pricefil 500mg

450,000 vnđ
Althax 120mg - Tăng cường miễn dịch, hỗ trợ điều trị nhiễm trùng

Althax 120mg

200,000 vnđ
Giỏ hàng: 0