ht strokend thực phẩm hỗ trợ tai biến mạch máu não Tặng 200K khi đăng ký thành viên Thuốc Tại TrungTamThuoc
Tư Vấn Sức Khỏe Trực Tuyến
Giao hàng tận nơi

Vi khuẩn lao: đặc điểm, chẩn đoán, phòng và điều trị

1126 04/04/2018 bởi Dược Sĩ Lưu Văn Hoàng

Vi khuẩn lao là gì?

Vi khuẩn lao có tên khoa học là Mycobacterium tuberculosis, được Robert Koch phân lập năm 1884 nên còn gọi là trực khuẩn Koch.

Vi khuẩn này gây bệnh lao ở người. Cho tới nửa đầu thế kỷ XX vẫn chưa có thuốc điều trị. Lần đầu tiên Streptomycin được đưa vào sử dụng năm 1946 và Rimifon năm 1952 đã làm giảm tỷ lệ bệnh lao nhưng hiện nay tỉ lệ nhiễm lao lại bắt đầu tăng lên. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vi khuẩn lao hiện gây nhiễm cho 1/3 dân số thế giới. Mỗi năm có thêm 8 - 9 triệu ca nhiễm mới và 3 triệu người chết vì lao. Đặc biệt, HIV/AIDS gây suy giảm miễn dịch đã làm thuận lợi cho bệnh lao phát triển. Bệnh lao tiếp tục trở thành vấn đề sức khoẻ chính trên toàn cầu. Thông điệp của WHO (fact sheet no. 104/TB) xác nhận: Bệnh lao đang quay trở lại và trở nên tồi tệ hơn với đặc trưng là lao kháng  đa thuốc; Số ca nhiễm mới/năm tăng nhanh ở các nước đang phát triển, đặc biệt cao ở các đối tượng nhiễm HIV.

Việt Nam đứng thứ 12 trong tổng số 22 quốc gia có tỉ lệ nhiễm lao cao nhất thế giới, đứng thứ 3 khu vực châu Á-Thái Bình Dương (sau Trung Quốc và Phillipin).

Đặc điểm của vi khuẩn lao

Trực khuẩn lao có hình thẳng hoặc hơi cong, mảnh, đứng riêng rẽ hoặc thành từng đám. Vi khuẩn không có lông, không di động, không có vỏ, không sinh nha bào. Nhuộm Ziehl Neelsen vi khuẩn bắt màu đỏ.

Vi khuẩn lao phân chia mỗi 15-20 giờ, rất chậm so với các vi khuẩn khác, thường có thời gian phân chia được đo bằng phút ( Escherichia coli có thể phân chia khoảng 20 phút một lần). Đây là một vi khuẩn nhỏ có thể chịu được các chất khử trùng yếu và có thể sống sót trong trạng thái khô trong nhiều tuần.

Trực khuẩn lao rất hiếu khí. Nhiệt độ thích hợp là 37◦C. Môi trường nuôi cấy phải đòi hỏi giàu chất dinh dưỡng.

Trực khuẩn lao có sức đề kháng cao với các yếu tố lý hóa. Vi khuẩn bị tiêu diệt ở 70-80◦C trong 10 phút. Trong đờm ẩm, vi khuẩn có thể sống được 1 tháng, trong sữa có thể sống được nhiều tuần. Các chất sát khuẩn như cresyl, javel, formaldehyd có thể tiêu diệt được vi khuẩn.

Trực khuẩn lao không có nội và ngoại độc tố. Hiện nay chưa xác định được yếu tố độc lực của trực khuẩn nhưng có thể là tập hợp của nhiều yếu tố trong đó yếu tố sợi và lớp sáp ở vách tế bào có ý nghĩa quan trọng.

Khả năng gây bệnh ở người

Bệnh lao là một bệnh xã hội, lây lan dễ ở các nước kém phát triển. Bệnh lao được thấy ở trên 50% các bệnh nhân AIDS. Trực khuẩn lao xâm nhập vào cơ thể chủ yếu theo đường hô hấp qua các giọt nước bọt gây lao phổi (chiếm 90% các thể lao), các mô của phế nang bị vi khuẩn xâm nhập tạo ra các ổ chứa vi khuẩn, sau đó lan đến các hạch lympho trong vùng rồi đến các mô khác.

Trực khuẩn lao có thể xâm nhập qua đường tiêu hóa (thường qua sữa bò tươi) gây lao dạ dày, ruột.

Từ các cơ quan bị nhiễm lao đầu tiên, trực khuẩn lao theo đường máu hay đường bạch huyết đi khắp cơ thể gây bệnh lao thứ phát như : lao màng não, lao màng bụng, lao xương, khớp, hạch, thận …

Chẩn đoán vi khuẩn học

Chẩn đoán trực tiếp

- Bệnh phẩm: Có thể là đờm, phân, nước não tủy, nước tiểu, tùy theo từng thể bệnh lao. Bệnh phẩm là đờm được xử lý hóa chất để làm lỏng đờm và diệt tạp khuẩn. Sau đó ly tâm lấy cặn nhuộm soi hoặc nuôi cấy.

- Nhuộm soi trực tiếp: Làm tiêu bản từ bệnh phẩm, nhuộm Ziehl Neelsen phát hiện vi khuẩn kháng cồn acid. Kết hợp với các dấu hiệu lâm sàng và X-quang thì rất có giá trị chẩn đoán. Nhuộm soi trực tiếp là phương pháp được sử dụng chủ yếu trong chẩn đoán bệnh lao phổi.

- Nuôi cấy phân lập: Bệnh phẩm sau khi đã được xử lý được nuôi cấy trên môi trường lỏng Sauton hoặc môi trường đặc Loewenstein, hoặc cả 2 môi trường, nuôi cấy cho kết quả chính xác nhưng chậm, nên chẩn đoán thường dựa vào các kỹ thuật khác. Hiện nay, một số môi trường nuôi cấy nhanh đang được nghiên cứu để sử dụng vào chẩn đoán bệnh lao.

Phản ứng khuyếch đại gen PCR

Phản ứng cho kết quả nhanh, chính xác áp dụng tốt cho các chẩn đoán lao ngoài phổi nhưng chỉ thực hiện được ở cơ sở có điều kiện. Đây là kỹ thuật có độ nhạy và đặc hiệu cao nhưng đắt.

Phòng bệnh lao

Phòng bệnh đặc hiệu

Vaccin BCG được hai nhà bác học Calmette và Guerin điều chế vaccin bằng cách nuôi cấy trực khuẩn lao bò nhiều lần trên môi trường có mật bò, làm cho trực khuẩn này mất khả năng gây bệnh nhưng còn sống và gây được miễn dịch tốt. Vaccin này được dùng cho trẻ sơ sinh trong chhương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ lớn và người lớn chỉ dùng khi phản ứng Mantoux âm tính.

Phòng bệnh không đặc hiệu

- Biện pháp dự phòng quan trọng nhất là "cắt đứt nguồn lây", có nghĩa là phải phát hiện sớm những người bị lao phổi có AFB(+) và chữa khỏi cho họ.

- Làm tốt công tác truyền thông và giáo dục sức khỏe cho mọi người. Ai cũng hiểu được bệnh lao là một bệnh lây truyền qua đường hô hấp, có thể phòng và chữa khỏi được hoàn toàn. Qua đó có ý thức phòng bệnh bằng cách tăng cường sức khỏe, làm sạch và thông thoáng tốt môi trường sống.

- Kiểm soát phòng chống lây nhiễm tại các cơ sở y tế hoặc tại những nơi có nguồn lây (bệnh viện lao, trại giam...) bằng cách:

+ Người bệnh phải đeo khẩu trang, khi ho, hắt hơi phải che miệng, khạc đờm vào chỗ qui định và đờm hoặc các vật chứa nguồn lây phải được hủy đúng phương pháp.

+ Tận dụng ánh nắng mặt trời càng nhiều càng tốt cho nơi ở và các vật dụng của người bệnh.

+ Tạo được những điều kiện thông gió tốt để không khí được lưu thông nhằm giảm thấp nhất nồng độ các hạt chứa vi khuẩn lao trong không khí.

Điều trị bệnh lao

- Người bệnh phải được điều trị càng sớm càng tốt ngay sau khi phát hiện bệnh

- Phương pháp điều trị có kiểm soát trực tiếp (DOTS).

- Điều trị theo phác đồ chuẩn được Bộ Y tế qui định cho các trường hợp lao phổi mới được phát hiện.

2S(E)HRZ/4RH hoặc

2S(E)HRZ/6HE

- Tuân thủ nguyên tắc:

Uống thuốc đúng phác đồ.

Uống thuốc đủ thời gian.

Uống thuốc đều đặn vào 1 lần nhất định trong ngày, xa bữa ăn.

Copy ghi nguồn TrungTamThuoc.com

Link bài viết:Vi khuẩn lao: đặc điểm, khả năng gây bênh, điều trị

Tài liệu tham khảo

  1. Giáo trình Vi sinh vật học trường đại học Dược Hà Nội, Bộ Y tế, Nhà xuất bản Giáo dục, 2008, trang 231
  2. Bài viết Vi khuẩn lao, vi khuẩn phong, website Bệnh viện quân y 103
  3. Bài viết Mycobacterium tuberculosis, website Medical News Today
  4. Áp-phích chương trình phòng chống lao quốc gia và trung tâm truyền thông giáo dục sức khỏe, bộ Y tế

Đánh giá tin tức

Điểm



Từ khóa : , ,

Xếp hạng : (0 điểm - Trong 0 phiếu bầu)

Rối loạn tiền đình: triệu chứng, cách phòng và điều trị Rối loạn tiền đình: triệu chứng, cách phòng và điều trị

rối loạn tiền đình là bệnh lý gây mất cân bằng về tư thế làm cho người bệnh thường xuyên bị chóng mặt, quay cuồng, hoa mắt, ù tai, buồn nôn, đi đứng lảo đảo… gây khó chịu. bệnh rất hay tái phát, từ đó làm ảnh hưởng đến công việc, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Nhận biết các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật Nhận biết các triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật

hệ thần kinh thực vật được chia thành hai hệ là giao cảm và phó giao cảm, hai hệ này có chức năng đối ngược nhau trong điều hòa các hoạt động của cơ thể. hầu hết các cơ quan đều có sợi thần kinh của hệ giao cảm và phó giao cảm. hai hệ này có chức năng đối ngược nhau...

Đau dây thần kinh liên sườn là gì, triệu chứng và điều trị Đau dây thần kinh liên sườn là gì, triệu chứng và điều trị

đau dây thần kinh liên sườn là hội chứng bệnh lý thường gặp. đau dây thần kinh liên sườn do nhiều nguyên nhân gây nên, cũng có khi không tìm thấy....

Đã có thuốc tránh thai dành cho nam giới đạt hiệu quả cao Đã có thuốc tránh thai dành cho nam giới đạt hiệu quả cao

thuốc 11-beta-mntdc là một thuốc tránh thai dành cho nam giới đã được ts wang và nhóm nghiên cứu tiến hành thử nghiệm độ an toàn trên 40 người tình nguyện


Thuốc Jenimax 125mg Jenimax 125mg
Liên hệ
Thuốc Vesicare 5mg Vesicare Tab.5mg
850,000Liên hệ
HOGESTILD/lợi sữa/trungtamthuoc.com giá bao nhiêu tiền? có tác dụng gì? Hogestild
165,000vnđ
Impory thực phẩm giá bao nhiêu tiền? có tác dụng và công đụng như thế nào? Impory
Liên hệ
Thuốc Arduan 4mg - Thuốc có tác dụng gây tê,gây mê Arduan 4mg
Liên hệ
TOMAHAWCK/bổ thận tráng dương/trungtamthuoc.com Tomahawck
200,000vnđ
Giỏ hàng: 0