Beta Glucan

1 Dạng bào chế

Beta Glucan là một loại chất xơ hòa tan của nhiều sản phẩm bổ sung, với nhiều dạng bào chế vô cùng đa dạng, phong phú như dạng Dung dịch uống, dạng viên (viên nang, viên nén...)...

Không chỉ bào chế dưới các dạng uống, beta glucan còn là thành phần trong một số loại kem bôi.

2 Công dụng và dược lý

Hiện nay, người ta ứng dụng Beta - 1.3 - D glucan trong công tác hỗ trợ điều trị lâm sàng các bệnh như: ung thư, cao cholesterol, bệnh truyền nhiễm, phơi nhiễm phóng xạ, shock nhiễm khuẩn, phẫu thuật, chữa vết thương... 

2.1 Hỗ trợ điều trị ung thư

Có rất nhiều nghiên cứu cho thấy Beta - 1, 3 - D glucan có hoạt tính chống khối u (anti - tumor) và chống ung thư (anti - cancer). Khi đưa beta - 1,3 - D glucan vào vết thương của khối u, kết quả làm cho khối u co lại.

Một nghiên cứu khác trên chuột, beta - 1, 3 - D glucan cùng với interferon gamma (INF - gamma) ức chế cả khối u và cả sự di căn vào gan. Trong một số nghiên cứu khác còn cho thấy: beta - 1, 3 - D glucan làm tăng ảnh hưởng của phương pháp hóa trị liệu ung thư. Trong một nghiên cứu khác trên chuột ung thư bàng quang, người ta đưa Cyclophosphamide cùng beta - 1,3 - D glucan chiết xuất từ nấm men đã làm giảm tỷ lệ chết của chuột ung thư. Kết quả theo dõi trên bệnh nhân mắc ung thư dạ dày hay ung thư kết tràng, người ta đưa beta - 1,3 - D glucan chiết xuất từ nấm đông cô cùng hóa trị liệu (Mitomycin C + 5 - Fluorouracil), kết quả cho thấy thời gian sống của những bệnh nhân nhóm có xử lý kéo dài hơn nhóm đối chứng không xử lý beta - 1,3 - D glucan.

2.2 Giảm cholesterol 

Beta Glucan có trong yến mạch có tác dụng làm giảm có ý nghĩa cholesterol máu,

Một số nghiên cứu đã cho kết quả, beta glucan trong cám yến mạch làm giảm cả mức cholesterol tổng số lẫn cả LDL cholesterol trong những bệnh nhân cao cholesterol. Beta glucan trong lúa mạch cũng có tác dụng tương tự.

2.3 Chống nhiễm trùng

41 bệnh nhân với chấn thương bội nhiễm (nhưng chưa nhiễm trùng) được chia thành hai nhóm, một nhóm được uống viên thuốc có chứa beta - 1, 3 - D glucan, nhóm còn lại cũng uống giả dược không có chứa beta - 1,3 - D glucan. Kết quả nhóm đối chứng có 11 trong 20 người của nhóm bị nhiễm trùng gây viêm phổi (pneumonia), ngược lại, nhóm thí nghiệm chỉ có 2 trong 21 người của nhóm bị nhiễm trùng viêm phổi. Sự nhiễm trùng phát triển trong 35% số người nhóm đối chứng, ngược lại chỉ có 9,5% số người của nhóm thí nghiệm.

2.4 Tác dụng trên phơi nhiễm phóng xạ

Thí nghiệm trên động vật theo kết quả cho thấy nhóm chuột thí nghiệm với beta - 1, 3 - D glucan bình phục sau khi xử lý phóng xạ nhanh hơn nhóm động vật đối chứng không xử lý beta - 1,3 - D glucan, dựa trên sự cải thiện tùy xương, lách và số tế bào máu trắng.

2.5 Đối với phẫu thuật

Thí nghiệm trên chuột, người ta xử lý với beta - 1, 3 - D glucans trước hoặc sau phẫu thuật làm giảm sự sản xuất NF - kappa B (nuclear factor - kappa B) và NF - IL6 (nuclear factor Interleukin 6).

2.6 Chữa lành vết thương

Hoạt động đại thực bào (macrophage) đóng vai trò chìa khóa trong việc chữa lành vết thương từ phẫu thuật hoặc chấn thương. Trong các nghiên cứu trên động vật và người, khi xử lý với beta glucan đều cải thiện sức khỏe như: nhiễm trùng ít hơn, giảm tỷ lệ chết, và chữa mau lành vết thương hơn.  

Tác dụng này hiện đang được nghiên cứu và ứng dụng beta glucan trong mỹ phẩm.

2.7 Hoạt hóa hệ thống kháng thể

Beta - 1, 3 - D glucan cũng làm tăng sự sản xuất cytokine như là yếu tố hoại tử khối u (tumor necrosis factor) và chắc chắn tập hợp T - lymphocyte. Dựa trên những kết quả nghiên cứu, người ta đề nghị rằng beta - 1, 3 - D glucan nâng cao sự đáp ứng phòng thủ không đặc hiệu và miễn dịch tế bào.

3 Dược động học 

Sự hấp thu beta glucan: kết quả tốt nhất là beta - 1, 3 - D glucan có thể thu nhận trong dạ dày lúc đói. Những tế bào Enterocyte dễ dàng chuyển beta - 1, 3 - D glucan và cũng như thế hợp chất này đi xuyên qua thành tế bào niêm mạc ruột non đi vào trong tuần hoàn bạch huyết (lymph), nơi mà nó bắt đầu tác động qua lại với đại thực bào, từ đó nó kích hoạt chức năng kháng thể.

Những nghiên cứu đánh dấu phóng xạ, người ta nhận thấy có những mảnh nhỏ và lớn của beta glucan được tìm thấy trong huyết thanh, điều này chứng tỏ nó đã được hấp thu trong ống tiêu hóa. 

4 Ứng dụng

4.1 Bổ sung vào các sản phẩm từ sữa

Men beta-glucan là một chất tăng cường miễn dịch an toàn và mạnh mẽ cho các sản phẩm từ sữa. Men beta-glucan được sử dụng như một thành phần chức năng trong sữa chua, đồ uống sữa chua, sữa và đồ uống từ sữa.

4.2 Dinh dưỡng thể thao

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng tập thể dục cường độ cao sẽ ức chế hệ thống miễn dịch, làm giảm khả năng tự bảo vệ của cơ thể. Các nghiên cứu đã chứng minh việc uống beta-1,3/1,6-glucan giúp cải thiện chức năng miễn dịch, thúc đẩy phản ứng viêm khỏe mạnh, hỗ trợ miễn dịch niêm mạc và tăng cường sức khỏe đường hô hấp.

Men beta-glucan phù hợp để ứng dụng trong nhiều định dạng sản phẩm dinh dưỡng thể thao, chẳng hạn như thanh năng lượng, thanh dinh dưỡng và protein, đồ uống thể thao và chức năng, đồ uống dạng bột.

4.3 Thực phẩm bổ sung

Bổ sung Men beta-glucan có thể cải thiện khả năng miễn dịch và sức đề kháng của cơ thể. Men beta-glucan trong thực phẩm tốt cho sức khỏe, bổ sung chế độ ăn uống rất phổ biến, chủ yếu để điều hòa miễn dịch, chống oxy hóa và các chức năng khác.

Đồng thời việc bổ sung beta-glucan như một liệu pháp hỗ trợ cho:

• Kiểm soát đường huyết và độ nhạy insulin
• Kiểm soát cholesterol, cải thiện sức khoẻ tim mạch
• Hoạt động kháng khuẩn, chữa lành vết thương và điều hòa miễn dịch
• Hóa trị liệu ở bệnh nhân mắc nhiều loại ung thư giai đoạn tiến triển (cần được nghiên cứu thêm)
• Điều trị các triệu chứng IBS tổng thể (Mức độ mạnh; mức độ vừa phải)

4.4 Mỹ phẩm

Bảo vệ da: Beta-glucan có khả năng tạo lớp màng mỏng trên bề mặt da, giúp bảo vệ da trước các tác động từ môi trường. Đồng thời, hoạt chất này còn hỗ trợ kích thích hoạt động của tế bào miễn dịch, góp phần tăng cường khả năng chống lại các tác nhân gây hại.

Dưỡng ẩm: Beta-glucan có khả năng giữ ẩm, giúp cung cấp độ ẩm sâu cho da thông qua việc thẩm thấu vào lớp biểu bì và hỗ trợ duy trì cấu trúc tế bào.

Chống lão hóa: Nhờ khả năng tương tác với các tế bào, beta-glucan có thể hỗ trợ sản sinh Collagen, cải thiện độ đàn hồi và làm giảm nếp nhăn, từ đó góp phần làm chậm quá trình lão hóa da.

5 Chống chỉ định

Mẫn cảm với beta-glucan.

6 Thận trọng

Mặc dù beta-glucan được ghi nhận có nhiều lợi ích tiềm năng, bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn còn hạn chế và chưa đồng nhất, cần thận trọng khi sử dụng với mục đích điều trị.

Các nguồn Beta Glucan tự nhiên bao gồm thành tế bào nấm, rong biển, yến mạch và lúa mạch...Mặc dù được gọi chung là beta glucans, các biến thể trong thành phần tồn tại do dẫn xuất từ ​​các nguồn tự nhiên khác nhau, các biến thể của từng lô cũng xảy ra do các điều kiện tăng trưởng khác nhau.

Beta - 1, 3 - D Glucan là hợp chất glucid, nó được tách ra từ tế bào nấm men Saccharomyces cerevisiae và các loài nấm khác, bao gồm cả các loài nấm ăn. Những sản phẩm trong các loài nấm này thường có chứa Beta - 1,3 - D glucan, Beta - 1,6 - glucan, mannoprotein và kitin. Có nhiều sản phẩm có thể chứa một lượng nhỏ hoạt chất này, những sản phẩm như vậy không có hiệu quả làm tăng kháng thể. Beta - 1,3 - D glucan có rất ít trong các loại hạt ngũ cốc như hạt yến mạch, hạt lúa mì, trong hạt cốc thường là các phân tử đường liên kết với nhau theo kiểu 1,4 glucose. 

7 Thời kỳ mang thai và cho con bú

Trên đối tượng phụ nữ mang thai và cho con bú chưa có đầy đủ dữ liệu về an toàn, vì vậy cần sử dụng thận trọng, tham khảo từng sản phẩm chứa Beta Glucan cụ thể và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

8 Tác dụng không mong muốn

Một thử nghiệm mù đơn, ngẫu nhiên với thiết kế chéo và kiểm soát phơi nhiễm được thực hiện trên 50 người trưởng thành khỏe mạnh đã cho thấy rằng việc hít phải các hạt chứa β-1,3-D-glucan có thể gây tăng huyết áp cấp tính.

9 Liều lượng - Cách dùng của Beta Glucan

9.1 Liều lượng

Tại Hoa Kỳ, men beta-glucan đã được xác định là GRAS (Thường được Công nhận là An toàn), một chất thực phẩm thường được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (US.FDA) coi là an toàn. Nó có thể được áp dụng cho nhiều loại thực phẩm, bao gồm thực phẩm nướng và trộn sẵn, đồ uống, ngũ cốc, sản phẩm từ sữa, sản phẩm protein thực vật, nước ép trái cây chế biến, kẹo mềm, súp, bổ sung không quá 200mg mỗi khẩu phần.

Lượng beta-glucan lúa mạch được khuyến nghị để giảm cholesterol là 3 g/ngày.

9.2 Cách dùng 

Beta Glucan thường được sử dụng bằng đường uống, trong các loại thực phẩm bổ sung hay thực phẩm...

10 Tương tác 

Chưa có dữ liệu ghi nhận về tương tác của Beta Glucan.

11 Quá liều và xử trí

Tương tự như tất cả các nguồn bổ sung chất xơ, beta glucan có thể gây một số tác dụng không mong muốn trên Đường tiêu hóa như đầy hơi, đau bụng nếu dùng với liều lượng lớn hơn bình thường.

12 Cập nhập thông tin về nghiên cứu mới của Beta Glucan

Một báo cáo nghiên cứu cho thấy việc tiêu thụ beta glucans từ yến mạch ở mức 6 g mỗi ngày có lợi cho thanh thiếu niên mắc bệnh tiểu đường tuýp 1, giúp đạt được lượng đường trong máu mục tiêu và giảm sự thay đổi.

Ba mươi bệnh nhân  vị thành niên mắc tiểu đường tuýp 1 (tuổi trung bình, 15,61 tuổi) đã tham gia can thiệp ba giai đoạn. Trong giai đoạn đầu tiên, tất cả những người tham gia tuân theo một chương trình ăn kiêng tiêu chuẩn (thành phần: 45–55% carbohydrate, 15–20% protein và 30–35% chất béo). Trong giai đoạn 2 và 3, những đứa trẻ tiêu thụ bột yến mạch tự nhiên có chứa 3 g/ngày và 6 g/ngày β-glucan, tương ứng, ngoài chế độ ăn uống tiêu chuẩn của chúng. Mỗi giai đoạn kéo dài một tuần, với thời gian nghỉ 2 tuần giữa các lần can thiệp. Nồng độ Glucose được theo dõi bằng cách sử dụng theo dõi glucose liên tục.

Các phát hiện cho thấy rằng lợi ích của việc bổ sung beta glucan chỉ được thể hiện ở liều 6 g/ngày, trong khi tác động đối với đường huyết khi bổ sung 3 g beta glucan hàng ngày tương tự như tác động đạt được chỉ với chế độ ăn uống tiêu chuẩn.

13 Tài liệu tham khảo

1. Thực phẩm chức năng - Sức khỏe bền vững (Xuất bản năm 2010). Beta Glucan và những ứng dụng trong y học - tăng cường đáp ứng miễn dịch trang 72 - 77, Thực phẩm chức năng - Sức khỏe bền vững. Truy cập ngày 09 tháng 08 năm 2023.
2. Tác giả: Chuyên gia Pubchem, (Cập nhật ngày 05 tháng 08 năm 2023). Beta Glucan, NCBI. Truy cập ngày 09 tháng 08 năm 2023.
3. Tác giả: Chuyên gia MIMS, (Ngày đăng ngày 12 tháng 10 năm 2020), Oat-derived beta-glucans help improve glucose control in teens with type 1 diabetes, MIMS. Truy cập ngày 09 tháng 08 năm 2023.
4. Tác giả: Chuyên gia Drugs, Beta-Glucan, drugs.com. Truy cập ngày 20 tháng 03 năm 2026.