Rau dớn

0 sản phẩm

Rau dớn

Cập nhật:

Rau dớn là một là một loại dược liệu thiên nhiên có nhiều công dụng y học đáng quý. Thêm vào đó, chúng ta có thể chế biến nhiều món ăn khác nhau từ loại cây này. Vậy Rau dớn có đặc điểm như thế nào và công dụng của nó ra sao. Trung Tâm Thuốc Central Pharmacy (trungtamthuoc.com) xin gửi đến bạn đọc những thông tin chi tiết về cây Rau dớn. 

1 Giới thiệu về cây Rau dớn

1.1 Tên khoa học của cây Rau dớn

Rau dớn có tên khoa học là Diplazium esculentum (Retz) , thuộc họ Rau dớn Athyriaceae.

Rau dớn còn có những tên gọi khác như Ráng song, Dớn rừng, Dớn nhọn, Thái tuyết, Quần rau. 

1.2 Mô tả thực vật

Toàn thân: Cây thuộc thân thảo, có thân rễ ngắn và mọc bò sống dai, với chiều cao dao động từ 0.5 đến 1 mét. 

Lá : Phiến lá của cây có kiểu dáng kép lông chim 1 lần (đối với lá non) hoặc 2 lần (đối với lá già), có hình dáng giống ngọn giáo và dài. Cây rau dớn có cách mọc lá so le, với khoảng 12-16 cặp lá chét nằm cách nhau và mọc lên dần. Lá chét trên không có cuống, trong khi lá chét dưới thường có cuống.

Ở mặt sau của lá, có ổ túi bào tử nhỏ được xếp đều, hình tròn, nằm trên gân phụ. Bào tử thường có màu vàng và có hình bầu dục. 

2 Phân bố, thu hái và chế biến

2.1 Phân bố

Rau dớn chủ yếu xuất hiện ở các vùng rừng núi, bờ suối, và khe suối ở các nước châu Á như Việt Nam, Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia, Indonesia,...Ở Việt Nam, rau dớn thường được tìm thấy ở các tỉnh miền núi có độ cao dao động từ 1000-2000m, bao gồm các tỉnh như Hà Giang, Lai Châu, Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Quảng Nam, Quảng Ngãi,...

2.2 Thu hái và chế biến

Bộ phận được thu hoạch là lá và thân cây. Vào đầu mùa mưa hàng năm là thời kỳ tốt nhất cho sự phát triển của lá non rau dớn, đồng thời cũng là thời điểm thu hoạch lý tưởng. Tại một số vùng, rau dớn thường phát triển mạnh mẽ vào khoảng tháng 9 và tháng 10. Ở những khu vực khác, dớn nhọn thường mọc đặc biệt vào tháng 4.

Về chế biến, có thể sử dụng lá rau dớn dùng tươi để giã nát làm thuốc, hoặc phơi khô lá dớn để chiết nước. Cũng có thể chế biến lá rau dớn thành các món ăn có tác dụng trong việc điều trị bệnh.

3 Phân biệt Rau dớn và Dương xỉ 

Nhìn thoáng qua thì cây Rau dớn có hình thái tương tự cây Dương xỉ. Tuy nhiên hai loại cây này khác biệt nhau. Nếu nhầm lẫn có thể gây đến những tác hại cho sức khỏe. Một số đặc điểm để phân biệt 2 loại cây này như sau:

Rau dớnDương xỉ

lá của rau dớn thì ít răng cưa hơn, mặt lá nhẵn, có màu xanh thẫm và bóng hơn. Đặc biệt, bộ rễ của rau dớn thường mọc cao thành chùm, trong khi rễ của cây dương xỉ thường mọc thưa và riêng lẻ.

Lá của cây dương xỉ thường có nhiều răng cưa hơn, có lông, mặt lá nhám, và số lượng lá trên mỗi cây thường nhiều hơn so với rau dớn.
Cây Rau dớn có thể dùng để chế biến các thức ăn hàng ngày tốt cho sức khỏe. Không dùng cây Dương xỉ để chế biến thực phẩm và thậm chí có thể gây ngộ độc nếu bị ăn phải.

 

Phân biệt Rau dớn và Dương xỉ
Phân biệt Rau dớn và Dương xỉ 

4 Công dụng của cây Rau dớn

4.1 Theo quan niệm của y học cổ truyền

Rau dớn có tính mát, có tác dụng lợi tiểu, chữa mụn nhọt. Ngoài ra nó còn có một số công năng khác như:

  • Bổ sung dinh dưỡng cho phụ nữ sau sinh
  • Tác dụng nhuận tràng, chữa tiêu chảy, kiết lỵ
  • Chữa đau đầu, đau răng, các bệnh nhiễm trùng da
  • Tiêu viêm, chống oxy hóa.

4.2 Theo quan niệm của y học hiện đại

Theo các nghiên cứu, rau dớn được cho là có tính chống oxy hóa, hỗ trợ điều trị đái tháo đường, chống đông máu, có tác động chống viêm, khả năng kháng khuẩn, và có thể ức chế hệ miễn dịch.

Công dụng của cây Rau dớn
Công dụng của cây Rau dớn

5 Thành phần hóa học của cây Rau dớn

Lá esculentum chứa lượng protein phong phú (52,3%), carbohydrate (28,2%), chất chống oxy hóa (Vitamin C, v.v.) và hàm lượng của các khoáng chất như (Ca, Fe, Na) rất cao, chất xơ chiếm 17,44% với giá trị năng lượng tỏa nhiệt tốt. (324 Kcal/100 gm)

Sàng lọc dựa trên tài liệu về các hợp chất hoạt tính sinh học của D. esculentum cho thấy sự hiện diện của các ankaloid, flavonoid, glycoside, phenolic, tannin, terpenoid, steroid, carbohydrate, chất béo và trong các hệ dung môi khác nhau.

Trong nghiên cứu của Essien và cộng sự,thành phần hóa học của tinh dầu phân lập từ lá D. esculentum là β -pinene (17,2%), α -pinene (10,5%), caryophyllene oxide ( 7,5%), sabinene (6,1%) và 1,8-cineole (5,8%) Ngoài ra bao gồm các hydrocacbon monoterpene, sesquiterpenoid, hydrocacbon sesquiterpene, monoterpenoid và các dẫn xuất nonterpene.

6 Tác dụng dược lý của cây Rau dớn

6.1 Hoạt tính chống oxy hóa

Các loại thực vật này có thể được coi là chất chống oxy hóa tự nhiên an toàn và hạn chế hình thành gốc tự do. Gần đây, một nhóm nghiên cứu từ Indonesia đã báo cáo rằng chiết xuất metanol của D. esculentum cho thấy hoạt tính chống oxy hóa tốt với giá trị IC 50 là 123,95 ppm.

Trong một nghiên cứu in vitro , các đặc tính dinh dưỡng và khả năng chống oxy hóa của D. esculentum được đánh giá trên chiết xuất Ethanol của các bộ phận ăn được. Phân tích hóa thực vật chỉ ra rằng chiết xuất etanolic có nồng độ đáng kể của Flavonoid (90,6–144,5 mg QE/gm) và tannin (26,8–57,2 mg GAE/gm). Hoạt tính chống oxy hóa đáng kể của D. esculentum đã được thể hiện bằng cách sử dụng các thử nghiệm chống oxy hóa khác nhau bao gồm quét gốc DPPH (IC 50= 146,51  μ g/mL), quét gốc superoxide (IC 50 = 111,17  μ g/mL), quét gốc hydroxyl (IC 50= 43,45)  xét nghiệm μ g/mL) và khả năng khử (IC 50= 76,36  μ g/mL).

Trong một nghiên cứu, rau dớn đã được phát hiện có hàm lượng flavonoid là 19,974 mg QE / g khi sấy khô và có khả năng hoạt động chống oxy hóa với mức ức chế lên đến 24,590%, được đo lường thông qua thử nghiệm DPPH.

6.2 Hoạt tính kháng khuẩn

Gần đây, một số vi sinh vật gây bệnh đã phát triển khả năng kháng kháng sinh. Vì vậy, các nhà nghiên cứu đang tập trung vào thực vật để phát triển các chất thay thế kháng sinh dựa trên thảo dược. Chiết xuất metanol của lá D. esculentum đã được đánh giá về hoạt tính kháng khuẩn bằng cách sử dụng phương pháp khuếch tán đĩa . Chiết xuất thực vật cho thấy hoạt tính kháng khuẩn nhẹ (vùng ức chế 6-10 mm) chống lại Salmonella paratyphi , Vibrio parahaemolyticus , E. coli , B. megaterium , Shigella dysenteriae và Shigella boydii trong số 12 chủng vi khuẩn.

6.3 Hoạt động trị đái tháo đường

Đái tháo đường là một bệnh rối loạn chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein mãn tính, đặc trưng bởi sự gia tăng mức đường huyết do khiếm khuyết bài tiết Insulin [ 99 ]. Việc ức chế các enzyme α -glucosidase và α -amylase, liên quan đến quá trình tiêu hóa carbohydrate, có thể làm giảm đáng kể sự gia tăng lượng đường trong máu sau bữa ăn và do đó có thể là một chiến lược quan trọng trong việc kiểm soát mức đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường type 2 và bệnh nhân tiền tiểu đường. Hoạt tính chống đái tháo đường của D. esculentum thông qua việc ức chế các enzyme α -glucosidase và α -amylase đã được báo cáo [ 69 ]. Kết quả cho thấy chiết xuất D. esculentum có hoạt tính ức chế α -amylase (92,09%) và α -glucosidase (70,01%) cao nhất .

6.4 Hoạt tính điều hòa miễn dịch

Hoạt động ức chế miễn dịch và tan máu của chiết xuất D. esculentum trên mô hình chuột đã được đánh giá [ 100 ]. Tổng cộng có 120 con chuột bạch tạng Thụy Sĩ (6-8 tuần tuổi) được điều trị bằng chiết xuất thực vật trong thời gian lên tới 180 ngày. Sau khi điều trị, chiết xuất thực vật cho thấy sự giảm đáng kể phụ thuộc vào liều lượng trong trọng lượng cơ thể, trọng lượng tương đối của lá lách, số lượng mảng bám (sự hình thành các tế bào tiết kháng thể), số lượng đại thực bào phúc mạc và số lượng tế bào lách được nuôi cấy. . Phân tích in vitro cho thấy sự gia tăng đáng kể phụ thuộc vào liều lượng trong tỷ lệ ức chế tăng sinh tế bào lách cũng như tỷ lệ tan máu. Nói cách khác, việc điều trị bằng D. esculentum có thể hoạt động như một tác nhân ức chế miễn dịch.

6.5 Hoạt tính kích thích thần kinh trung ương

Hoạt tính ức chế anticholinesterase và NADH oxidase của chiết xuất Bạc Hà của D. esculentum đã được đánh giá. Gần đây, hầu hết các nghiên cứu đều báo cáo rằng việc ức chế anticholinesterase đã được chứng minh là một chiến lược điều trị các rối loạn thoái hóa thần kinh. Kết quả nghiên cứu đã chứng minh rằng chiết xuất bạc hà của D. esculentum ức chế acetyl-cholinesterase và NADH oxidase theo cách phụ thuộc vào liều lượng, với giá trị IC 50 là 272,97 và 265,81 μ g/mL.

6.6 Hoạt động ổn định tế bào mast và chống phản vệ

D. esculentum được chiết xuất bằng dung môi nước và dung môi etanolic và được đánh giá về độ ổn định của tế bào mast và hoạt tính chống phản vệ. Trong nghiên cứu này, chuột bạch tạng Thụy Sĩ (18-20g) và chuột Wistar (150-170g) đã được sử dụng. Nghiên cứu cho thấy sự giảm đáng kể về số lượng tế bào mast bị thoái hóa của các mô hình ( p < 0,001). Chiết xuất thực vật thể hiện hoạt động bảo vệ chống lại sự thoái hóa tế bào mast. Liều 500 mg/kg của cả hai chất chiết xuất cho thấy sự ức chế tối đa sự giải phóng myeloperoxidase từ mô phổi. Ngoài ra, chiết xuất thực vật đã ổn định màng tế bào mast và giảm mức độ oxit nitric trong huyết thanh và dịch màng bụng.

6.7 Hoạt động chống viêm

Chiết xuất etanolic của D. esculentum đã được đánh giá về hoạt động chống viêm. Tổng cộng có 25 con chuột đực được tuyển dụng trong thí nghiệm này và chia thành 5 nhóm. Chiết xuất etanolic cho thấy hoạt động chống viêm đối với chứng phù chân sau về phần trăm ức chế viêm là 125 mg/kg trọng lượng cơ thể (71,72%), 250 mg/kg trọng lượng cơ thể (81,49%) và 250 mg/kg trọng lượng cơ thể (92,60%) trong nhóm được điều trị. Trong một nghiên cứu khác, hoạt động giảm đau đáng kể của D. esculentum đã được ghi nhận bằng phương pháp do axit axetic gây ra ở chuột.

7 Cách dùng Rau dớn 

Rau dớn là một dược liệu có thể được sử dụng để chế biến thức ăn. Một số món ăn được chế biến từ Rau dớn như:

  • Rau dớn luộc.
  • Rau dớn xào tỏi.
  • Rau dớn xào thịt
  • Nộm rau dớn

Ngoài ra mọi người cũng có thể chế biến theo nhiều món ăn khác nữa theo sở thích cá nhân của mình. 

8 Tài liệu tham khảo

Tác giả Prabhakar Semwal và cộng sự (Ngày đăng 2 tháng 9 năm 2021), Diplazium esculentum (Retz.) Sw.: Ethnomedicinal, Phytochemical, and Pharmacological Overview of the Himalayan Ferns, Pubmed. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2024.

Ngày đăng

Các sản phẩm có chứa dược liệu Rau dớn

1/0
vui lòng chờ tin đang tải lên

Vui lòng đợi xử lý......

hotline
1900 888 633
hotline
0868 552 633
0 SẢN PHẨM
ĐANG MUA