Mua tép nêpan (An bích Nepal - Osbeckia nepalensis Hook)
0 sản phẩm
Dược sĩ Tú Phương Dược sĩ lâm sàng
Ước tính: 0 phút đọc, Ngày đăng:
Nếu phát hiện nội dung không chính xác, vui lòng phản hồi thông tin cho chúng tôi tại đây
| Phân loại khoa học | |
|---|---|
| Giới(regnum) | Plantae (Thực vật) Angiospermae (Thực vật có hoa) Eudicots (Thực vật hai lá mầm thật sự) |
| Bộ(ordo) | Myrtales |
| Họ(familia) | Melastomaceae (Mua) |
| Chi(genus) | Osbeckia |
| Danh pháp hai phần (Tên khoa học) | |
Osbeckia nepalensis Hook. | |
1 Giới thiệu
Tên khoa học: Osbeckia nepalensis Hook.
Tên gọi khác: An bích Nepal, an bích nêpan
Họ thực vật: Melastomaceae (Mua)
1.1 Đặc điểm thực vật
Mua tép nêpan là cây thảo, chiều cao trung bình khoảng 70–80 cm, thân ít phân nhánh. Thân có tiết diện gần vuông, màu vàng nhạt, các cạnh ánh xanh, phủ lông trắng; các lóng thân khá dài, thường từ 7–10 cm. Lá có phiến dạng mũi giáo, nổi bật với 5 gân chính chạy dọc, cả hai mặt lá đều có lông mịn.
Hoa mọc thành xim gồm 2–3 bông, xuất hiện ở nách lá hoặc đầu cành. Đế hoa cao khoảng 1 cm, mang nhiều vảy nhỏ hình tròn, mép có sắc đỏ. Lá đài dài chừng 7 mm; cánh hoa rộng khoảng 2 cm. Bộ nhị gồm 10 nhị, bao phấn thu nhỏ dần về phía đầu và kéo dài thành mỏ. Bầu nhụy dính liền với đế hoa.
1.2 Bộ phận dùng
Phần rễ của cây được sử dụng làm dược liệu, trong dược học gọi là Radix Osbeckiae nepalensis.
1.3 Đặc điểm phân bố và sinh thái
Chi Osbeckia ở Việt Nam có khoảng 10 loài, phân bố rải rác tại các vùng núi và trung du. Mua tép nêpan được ghi nhận tại một số địa phương như Lào Cai, Đắk Lắk và Lâm Đồng. Ngoài ra, cây còn xuất hiện tại nhiều quốc gia châu Á khác, bao gồm Ấn Độ, Nepal và Trung Quốc.
Cây thường phân bố rải rác trong các khu rừng, sinh trưởng ở độ cao từ khoảng 500 đến 1.900 m so với mực nước biển. Thời kỳ ra hoa kéo dài từ tháng 8 đến tháng 10, trong khi quả hình thành và chín vào khoảng tháng 9 đến tháng 11.
=>> Xem thêm: Cây Sâm Đại Hành (Tỏi Đỏ - Eleutherine subaphylla Gagnep.) chữa ho, viêm phế quản
2 Thành phần hóa học
Trong mua tép đã xác định được một số hợp chất như:
- Acid 2-furoic
- Acid ursolic
- Acid succinic
- Quercelin
- Daucosterol.
=>> Xem thêm: Xà Lách Nhật (Xà Lách Xoong Nhật) - Rau ăn sống chứa nhiều vitamin C và Vitamin K
3 Công dụng theo Y học cổ truyền
Dược liệu mua tép nêpan có vị đắng, hơi chát, tính mát. Theo y học cổ truyền, cây có công năng làm mát gan, thanh nhiệt, hỗ trợ chống viêm và cầm tiêu chảy.
Tại Trung Quốc, phần rễ của cây thường được sử dụng trong các trường hợp viêm gan kèm vàng da, viêm ruột, lỵ; đồng thời còn được dùng ngoài để hỗ trợ điều trị các chấn thương gây ứ huyết. Trong khi đó, ở Ấn Độ, hoa cây được giã nát và đắp ngoài nhằm giúp làm lành các vết loét, tổn thương ở miệng trẻ em.
4 Bài thuốc trị bệnh từ cây
Trị viêm phế quản, hen suyễn, ho và đau họng:
Dùng khoảng 30 g mua tép, kết hợp với 125 g thịt lợn nạc, nấu chín kỹ cho mềm rồi chia ăn nhiều lần trong ngày. Món này thường được áp dụng nhằm giúp làm dịu cổ họng, giảm ho và hỗ trợ đường hô hấp.
Ngoài ra, trong trường hợp đau họng, ho kéo dài hoặc ho ra máu, có thể dùng rễ mua tép đem rửa sạch, nhai từ từ và nuốt dần phần nước. Một cách khác là sử dụng 30–40 g lá tươi, giã nát cùng một ít muối, sau đó vắt lấy nước để uống; phần bã có thể dùng đắp ngoài vùng cổ nhằm hỗ trợ giảm đau họng.
5 Tài liệu tham khảo
- Tác giả Võ Văn Chi. Từ Điển Cây Thuốc Việt Nam (Bộ mới) Tập 2. Mua tép Nêpan, trang 158. Tham khảo ngày 5 tháng 2 năm 2026
