Cách vàng (Premna chevalieri Dop)
0 sản phẩm
Dược sĩ Tú Phương Dược sĩ lâm sàng
Ước tính: 0 phút đọc, Ngày đăng:
Nếu phát hiện nội dung không chính xác, vui lòng phản hồi thông tin cho chúng tôi tại đây
| Phân loại khoa học | |
|---|---|
| Giới(regnum) | Plantae (Thực vật) Angiospermae (Thực vật có hoa) |
| Bộ(ordo) | Lamiales |
| Họ(familia) | Cỏ roi ngựa (Verbenaceae) |
| Chi(genus) | Premna |
| Danh pháp hai phần (Tên khoa học) | |
Premna chevalieri Dop | |
1 Giới thiệu
Tên khoa học: Premna chevalieri Dop
Tên gọi khác: Voòng dược, Cách lá nhỏ
Họ thực vật: Cỏ roi ngựa (Verbenaceae)
1.1 Đặc điểm thực vật
Cách vàng là cây thân gỗ nhỏ đến trung bình, chiều cao thường dao động khoảng 2–5 m. Cành non có lớp lông mịn bao phủ, trong khi cành già trở nên nhẵn, vỏ màu nâu và thường xuất hiện các vết nứt dọc theo thân.
Lá mọc đối, phiến lá có dạng hình trái xoan hoặc bầu dục thuôn, phần gốc tròn, đầu lá kéo dài thành mũi nhọn. Mặt trên lá nhẵn và bóng, mặt dưới có màu nhạt hơn, lông phân bố thưa. Mép lá thường nguyên, tuy nhiên ở gần chóp lá đôi khi có răng cưa nông.
Hoa mọc tập trung ở đầu cành hoặc kẽ lá, tạo thành cụm dạng chùy phân nhánh, hình trụ và có lông. Lá bắc ở phía dưới mang hình dạng giống lá, trong khi các lá bắc phía trên nhỏ, hẹp như sợi. Hoa có màu vàng nhạt, trên cánh có vệt đỏ, họng hoa tím. Đài gồm 5 răng ngắn, có tuyến. Tràng hoa chia thành hai môi: môi trên tròn và nguyên, môi dưới tách thành ba thùy ngắn; mặt trong trơn nhẵn, mặt ngoài có tuyến. Hoa có 4 nhị, gồm 2 nhị dài và 2 nhị ngắn, chỉ nhị gắn ở phần giữa ống tràng, màu trắng. Bầu nhẵn, có tuyến gần đỉnh; đầu nhụy phân đôi.
Quả thuộc loại quả hạch, khi chín có màu đen. Cây ra hoa và kết quả chủ yếu vào khoảng tháng 4 đến tháng 5 trong năm.
1.2 Đặc điểm phân bố
Chi Premna L., thuộc họ Cỏ roi ngựa (Verbenaceae), là một chi thực vật đa dạng với số lượng loài khá lớn. Trên thế giới, các tài liệu thực vật học đã ghi nhận xấp xỉ 200 loài khác nhau, trong khi tại Việt Nam, theo một vài công trình nghiên cứu có khoảng 25 loài sinh trưởng và phân bố tự nhiên.
Cây Cách vàng là loài có dạng bụi lớn hoặc thân gỗ nhỏ. Khi sinh trưởng trong điều kiện thuận lợi và không chịu tác động chặt phá, cây có thể cao tới khoảng 5 m. Đây là loài ưa sáng, thích nghi tốt với môi trường ẩm, đồng thời vẫn có khả năng chịu khô hạn ở mức độ nhất định. Trong tự nhiên, cách vàng thường mọc thưa rải rác tại các khu rừng thứ sinh, vùng đồi cây bụi hoặc khu vực ven rừng trên nền địa hình núi đá vôi.
Ở Việt Nam, loài cây này phân bố chủ yếu tại một số tỉnh trung du và miền núi như Cao Bằng, Thái Nguyên, Phú Thọ (Thanh Ba), Ninh Bình (vườn quốc gia Cúc Phương) và Nghệ An (Quỳ Châu, Quỳ Hợp). Ngoài phạm vi trong nước, cách vàng còn được ghi nhận xuất hiện tại một số khu vực thuộc Nam Trung Quốc và Lào.
b: Hoa của cây cách vàng (Premna chevalieri Dop)
=>> Xem thêm: Cây Bán Hạ Bắc (Pinellia ternata) - long đờm, giảm ho, dịu dạ dày
1.3 Bộ phận dùng
Lá.
2 Thành phần hóa học
Hiện nay, cây cách vàng (Premna chevalieri Dop) chưa có nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu, riêng biệt về thành phần hóa học. Tuy nhiên, dựa trên các tài liệu khoa học liên quan đến chi Premna L., đã có những thông tin tham khảo đáng chú ý.
Theo một số tổng hợp từ các nghiên cứu trước đó cho thấy từ chi Premna đã phân lập được tổng cộng 109 hợp chất, thuộc nhiều nhóm hoạt chất khác nhau, bao gồm:
- Terpenoid
- Flavonoid
- Lignan
- Alkaloid
- Các dẫn chất của acid phenylacetic
- Các dẫn chất của acid béo
=>> Xem thêm: Cây Bầu đất lá mác (Gynura bicolor) trị đau bụng kinh, ho ra máu
3 Công dụng theo Y học cổ truyền
Trong dân gian, lá cách vàng thường được đem nấu lấy nước uống hoặc dùng làm thuốc nhằm hỗ trợ điều trị một số chứng bệnh. Cụ thể, dược liệu này được cho là có tác dụng trong các trường hợp liệt vận động, vàng da, phù nề cũng như đau nhức xương khớp.
4 Tài liệu tham khảo
- Hung NH, Huong LT et al (Đăng ngày: 31 tháng 8 năm 2020), Premna Species in Vietnam: Essential Oil Compositions and Mosquito Larvicidal Activities, PMC. Truy cập ngày 9 tháng 1 năm 2026.
