0 GIỎ
HÀNG
Giỏ hàng đã đặt
Không có sản phẩm nào trong giỏ hàng!
Tổng tiền: 0 ₫ Xem giỏ hàng

Sử quân tử: đặc điểm thực vật, công dụng, cách dùng

Lượt xem: 1489Ngày đăng:
https://trungtamthuoc.com/bai-viet/su-quan-tu-vi-thuoc-dieu-tri-giun-san-can-biet 04/05/2020 9:52:09 CH
TrungTamThuoc

Trong dân gian, sử quân tử được biết đến là một cây được dùng làm cảnh, nhưng không phải ai cũng biết đến những tác dụng trong chữa bệnh của loại cây này. Sau đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về đặc điểm cũng như hiệu quả điều trị bệnh của cây sử quân tử.

Hình ảnh cây sử quân tử

Giới thiệu chung về cây sử quân tử

Cây sử quân tử còn có các tên gọi khác như cây quả giun, cây quả gấc với tên khoa học Quisqualis indica L., thuộc họ Bàng Combretaceae.

Bộ phận dùng của cây: quả chín hay nhân chín phơi hay sấy khô.

Đặc điểm của cây sử quân tử

  • Sử quân tử là một loại dây leo. Lá mọc đối, đơn, nguyên, có hình trứng, đầu nhọn, phía cuống hơi tròn hình tim, dài khoảng 7 – 9 cm, rộng 4 đến 5 cm, cuống ngắn.

  • Hoa có hình ống, mọc chùm. Ban đầu nó có màu trắng, sau đó chuyển sang màu hồng hoặc đỏ.

  • Quả khô, có hình trứng nhọn, có 5 cạnh dọc, có chứa 1 hạt. Hạt hình thoi, dễ bóc, có mùi thơm. Nhân hình bầu dục, thịt nhân màu trắng vàng, vị ngọt.

Phân bố, thu hái, chế biến.

Nguồn gốc của cây sử quân tử xuất phát từ châu Á và châu Phi (các nước ở vùng nhiệt đới). Tại nước ta, cây mọc hoang ở hầu hết các tỉnh miền Bắc và miền Trung.

Thời gian hoa nở từ tháng 4 đến tháng 7. Tháng 8 là lúc quả chín và thu hoạch được. Người ta sẽ tiến hành thu hái quả về phơi hay sấy khô là dùng được. Quả để nguyên dễ bảo quản hơn, khi dùng đập lấy nhân. Một số nơi thu hái hoặc đào rễ về làm thuốc.

Khi trồng sử quân tử không yêu cầu diện tích rộng, chỉ cần một chỗ dựa là phát triển được. Sau 2 – 3 năm là thu hoạch được.

Cách trồng bằng hạt: Chọn các quả đầy và chắc, gieo vào mùa xuân (tháng 2 – 3) hoặc mùa thu. Trước khi gieo ngâm vào nước nóng 45 oC trong 1 ngày.

Thành phần hóa học

Nhân sử quân tử có chứa nhiều thành phần khác nhau, trong đó có đến 21-22% là chất dầu béo, nó có màu xanh lục, vị nhạt, sền sệt và không có tác dụng trong tẩy giun.

Ngoài ra còn có các thành phần khác như chất gôm, các chất hữu cơ, acid hữu cơ...

Vào năm 1952, một báo cáo y học được đăng tải bởi Trung hoa y học tạp chí đã chỉ ra trong nhân của quả sử quân tử có chứa muối kali của acid quisqualic tác dụng diệt giun hiệu quả. Đến năm 1958, báo cáo từ Gang tây trung y dược đã tìm ra dung môi chiết xuất hoạt chất từ sử quân tử tốt nhất là nước, cồn 45o.

Công dụng và liều dùng

Theo y học cổ truyền, sử quân tử có vị ngọt, tính ôn, tác dụng tốt trên đường tiêu hóa do quy kinh tỳ vị.

Sử quân tử là một vị thuốc đã được dùng từ lâu đời, được sử dụng trong điều trị giun.

Khử trùng tiêu ích trị giun đũa, giun kim:

  • Lấy hạt sử quân tử sao vàng và chỉ ăn một lần trong ngày trước khi đi ngủ, ăn trong 3 ngày liên tiếp. Người lớn dùng 10 – 20 hạt mỗi lần còn trẻ em mỗi tuổi chỉ dùng một hạt, song không vượt quá 20 hạt. Sau khi ăn 2-3 giờ, nên uống thêm 1 liều thuốc tẩy giun để loại bỏ giun đũa ở ruột,
  • Hoặc dùng bài thuốc có sự kết hợp các vị thuốc khác nhau, bao gồm: 2g sử quân tử, 12g bình lang, 12g chỉ xác, 4g ô mai,8g mộc hương. Cũng có thể dùng 120g sử quân tử, 80g mộc hương, 160g hạt cau già, 100g hạt bìm bìm, tán nhỏ rồi làm thành viên hoàn. Người lớn sử dụng 12g mỗi ngày, còn với trẻ em 3-6 tuổi dùng 3-4g, 8 -12 tuổi dùng 6 – 8g.

Kiện tỳ: Dùng phối hợp với trẻ em bị cam tích, bụng ỏng, đít vòn, da xanh.

  • Bột sử quân tử: Sắc uống hỗ hợp các vị thuốc sau theo đúng hàm lượng sử quân tử 12g, cam thảo 4g, trần bì 6g, kha tử 12g, hậu phác 8g.

  • Hoàn phi nhi: Nghiền chung các vị thuốc sau thành bột mịn rồi làm thành viên hoàn để uống, bao gồm 20g sử quân tử, 10g nhục đậu khấu, 10g bình lang, 4g mộc hương, 20g thần khúc, 10g mầm mạch, 20g hồ hoàng liên.

  • Bột cam tích: Sao vàng sử quân tử kết hợp với mầm lúa theo tỷ lệ 2:1, tức là 2 phần sử quân tử, 1 phần mầm lúa. Sấy khô các vị thuốc, sau đó tán thành bột, có thể cho thêm đường để đóng thành bánh. Mỗi ngày dùng 1-2 thìa cà phê bột thuốc. Nếu trong trường hợp trẻ em bị nấc, cần chú ý giảm bớt liều lượng cho trẻ thích nghi.

Thanh thấp nhiệt ở bàng quang: Dùng khi nước tiểu bị trắng đục.

Các nghiên cứu thử nghiệm về tác dụng của sử quân tử được công bố như:

Tác dụng diệt giun: thử nghiệm nước sắc sử quân tử trên giun đất được thực hiện tại nước ta bởi Perrier cho thấy, giun bị dãy dụa, sau đó bị tê liệt, nhợ nhạt và mê rõ rệt. Vào năm 1947, hai nhà khoa học so sánh đối chứng tác dụng diệt giun của nước sắc sử quân tử với KCl thấy không có sự khác biệt. Điều này chứng tỏ rằng, hoặt chất quyết định tác dụng diệt giun của sử quân tử là muối Kali.

Các thí nghiệm so sánh tác dụng diệt giun của sử quân tử với các thuốc đông y khác nhau, kết quả chỉ ra rằng sử quân tử có tác dụng diệt giun mạnh.

Theo giáo sư - tiến sĩ Đỗ Tất Lợi, khi tiến hành sắc toàn quả giun không bóc vỏ, tác dụng diệt giun vẫn hiệu quả, tuy giảm được thao tác bóc vỏ nhưng vẫn có những trường hợp vẫn xuất hiện tình trạng nấc.

Chú ý:

Theo kinh nghiệm sử dụng cho thấy, nếu dùng liều cao hoặc uống cùng với nước chè, hoặc chưa bóc vỏ, có thể dẫn đến những tác dụng ngoại ý như nấc, chóng mặt, buồn nôn. Do đó phải dùng đúng liều theo quy định, phải loại bỏ vỏ lụa và hai đầu nhọn để tránh độc tính.

Nghiên cứu độc tính: Thí nghiệm tiêm dưới da dung dịch nước sắc sử quân tử vào chuột bạch, chỉ sau vài phút đã thấy xuất hiện sự mệt mỏi, nhịp hô hấp không đều, bị chậm lại. Sau một thười gian, toàn thân co quắp, ngừng hô hấp và tử vong. Chỉ với liều 0,02g/kg cân nặng là đã có thể gây chết.

Thử nghiệm đường uống trên động vật cho thấy độc tính không cao, không xuất hiện tình trạng ngộ độc.

Hi vọng những thông tin hữu ích trên đây đã giúp các bạn hiểu thêm phần nào về loại cây thuốc này, hiểu được cách dùng cũng như những tác dụng phụ có thể gặp phải trong quá trình sử dụng.

Copy ghi nguồn TrungTamThuoc.com

Link bài viết: Sử quân tử: đặc điểm thực vật, công dụng, cách dùng

Tài liệu tham khảo:

1. Sách dược học cổ truyền, Bộ Y Tế.

2. Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Đỗ Tất Lợi.


* SĐT của bạn luôn được bảo mật
* Nhập nếu bạn muốn nhận thông báo phẩn hồi email
Gửi câu hỏi
Hủy
0/ 5 0
5
0%
4
0%
3
0%
2
0%
1
0%
Chia sẻ nhận xét về sản phẩm
Đánh giá và nhận xét
? / 5
Gửi đánh giá

vui lòng chờ tin đang tải lên

Vui lòng đợi xử lý......