0 GIỎ
HÀNG
Giỏ hàng đã đặt
Không có sản phẩm nào trong giỏ hàng!
Tổng tiền: 0 ₫ Xem giỏ hàng

[CẦN BIẾT] NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ HẠ CANXI MÁU

https://trungtamthuoc.com/bai-viet/ha-calci-mau
TrungTamThuoc

, 5 phút đọc

, Cập nhật lần cuối:

Phần lớn các triệu chứng liên quan đến hạ canxi máu liên quan đến rối loạn chức năng thần kinh cơ. Cảm giác ngứa ran và dị cảm là những triệu chứng sớm nhất và hầu như luôn luôn xuất hiện, cùng với đó là các triệu chứng cứng cơ và đau cơ, và nhầm lẫn.

1 Hạ canxi máu là bệnh gì?

Hạ canxi máu là tổng nồng độ canxi huyết thanh dưới 8,8 mg/dL tương đương 2,20 mmol/L khi có nồng độ protein huyết tương bình thường. Hoặc hạ canxi máu là nồng độ canxi ion hóa trong huyết thanh dưới 4,7 mg/dL tương đương 1,17 mmol/L.[1] Hạ canxi máu là một bất thường sinh hóa phổ biến có thể ở mức độ nghiêm trọng, từ không có triệu chứng đến đe dọa tính mạng cấp tính. Hạ canxi máu có thể mắc phải hoặc di truyền. Các nguyên nhân mắc phải bao gồm nhiều loại bệnh, chế độ ăn uống, Thuốc men và phẫu thuật. 

2 Nguyên nhân gây hạ canxi máu

Canxi, phốt phát và magiê là các cation hóa trị hai trong cơ thể. Chúng được đưa vào qua chế độ ăn uống, được hấp thụ từ ruột, được lọc trong cầu thận của thận, tái hấp thu trong ống thận và đào thải qua nước tiểu. Chỉ một lượng nhỏ của ba ion này có trong dịch ngoại bào (ECF). Lượng canxi, photphat và magie ít, nhưng rất quan trọng này được điều chỉnh trực tiếp hoặc gián tiếp bởi vitamin D và hormone tuyến cận giáp (PTH).

Nguyên nhân gây hạ canxi máu là gì?

Nguyên nhân gây hạ canxi máu là gì?

Giảm albumine máu là nguyên nhân phổ biến nhất của hạ canxi máu. Nguyên nhân bao gồm xơ gan, thận, suy dinh dưỡng, bỏng, bệnh mãn tính và nhiễm trùng huyết.

Các hormon tuyến cận giáp có liên quan đến hạ canxi máu. Do đó, những bệnh nhân bị rối loạn chức năng tuyến giáp sẽ làm giảm sự hấp thu canxi vào quá trình lưu thông như: suy tuyến cận giáp di truyền hay mắc phải, hội chứng đa bào tự miễn, sau phẫu thuật...

Chứng hạ canxi máu cũng có thể gặp phải ở những bệnh nhân giả suy cận giáp. Đây là một nhóm rối loạn không phổ biến được đặc trưng không phải do thiếu hụt hormone mà là do cơ quan đích kháng PTH.

Giảm magie huyết nghiêm trọng có thể dẫn đến giảm canxi máu, do đề kháng với canxi và vitamin D. Các nguyên nhân thông thường của giảm magie huyết là mất qua thận hoặc đường tiêu hóa như tiêu chảy mãn tính, viêm tụy nặng, bỏ qua hoặc cắt bỏ ruột non. Những bệnh nhân này có nồng độ PTH bình thường thấp hoặc không phù hợp và làm hạ canxi máu. Cơ chế hạ canxi máu là do kháng PTH ở xương và thận, cũng như giảm bài tiết PTH.

Thiếu vitamin D do hạn chế tiếp xúc với tia cực tím hoặc chế độ ăn uống thấp, bệnh lý kém hấp thu, suy thận. Vitamin D là yếu tố cần thiết cho phản ứng bình thường đối với PTH và thiếu vitamin D làm cho PTH không hiệu quả dẫn đến giảm hấp thu canxi và thiếu canxi máu.

Ngoài ra, hạ canxi máu còn do tăng đào thải canxi ra khỏi máu trong hội chứng đói xương sau khi cắt tuyến cận giáp cho cường cận giáp. Người được truyền các chất làm tăng thải sắt hoặc canxi, chẳng hạn như citrate, truyền máu lớn, bệnh hiểm nghèo cũng bị hạ xanxi máu. Tình trạng này còn gặp ở người sau khi điều trị bằng đường tĩnh mạch với bisphosphonates, đặc biệt là điều trị liều cao ở bệnh nhân thiếu vitamin D.

3 Chẩn đoán hạ canxi máu như thế nào?

3.1 Các triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân hạ canxi máu

Các biểu hiện lâm sàng của hạ canxi máu phụ thuộc vào mức độ hạ canxi máu (mức canxi ion hóa) và tốc độ phát triển của nó.

Phần lớn các triệu chứng liên quan đến hạ canxi máu liên quan đến rối loạn chức năng thần kinh cơ. Cảm giác ngứa ran và dị cảm là những triệu chứng sớm nhất và hầu như luôn luôn xuất hiện, cùng với đó là các triệu chứng cứng cơ và đau cơ, và nhầm lẫn. Tetany thường xuất hiện khi canxi ion hóa giảm xuống dưới 1,0 mmol/L tương ứng 4 mg/dl.[2]

Dấu hiệu bàn tay của người bệnh hạ canxi máu.

Dấu hiệu bàn tay của người bệnh hạ canxi máu.

Bệnh nhân có dấu hiệu của Chvostek gồm: co giật các nhóm cơ mặt vùng quanh mũi, mũi và mắt, khi dây thần kinh mặt được gõ 2 cm trước xương tai dưới xương xương gò má. Tuy nhiên, co giật quanh người cũng được thấy ở 25% người bình thường và và dấu hiệu của Chvostek cũng âm tính ở khoảng 30% những người bị hạ canxi máu.[2]

Dấu hiệu của Trousseau nhạy hơn và đặc hiệu cho hạ canxi máu bao gồm: sự uốn cong của khớp cổ tay và khớp bàn - ngón tay, sự duỗi quá mức của ngón tay và uốn cong ngón tay cái tạo ra một biến dạng đặc trưng được gọi là bàn tay đỡ đẻ.[2]

Các biểu hiện thần kinh của hạ canxi máu bao gồm mất trí nhớ, trầm cảm, vôi hóa hạch nền và hệ thống ngoại tháp, co giật. Trong chứng động kinh người bệnh hạ canxi máu làm giảm ngưỡng gây co giật.[2]

3.2 Các xét nghiệm cận lâm sàng chẩn đoán hạ canxi máu

Bệnh nhân hạ canxi máu có thay đổi điện tâm đồ (ECG) và suy tim. Dấu hiệu ECG của hạ canxi máu là kéo dài khoảng QT, thời gian tỷ lệ thuận với mức độ hạ canxi máu. Ngoài ra, người bệnh còn có giảm điện áp hoặc sóng T âm và những thay đổi bắt chước nhồi máu cơ tim cấp tính trước, tuy nhiên sóng T là bình thường ở hơn 50% người bị hạ canxi máu.

Đồng thời, làm xét nghiệm máu để đo nồng độ canxi huyết tương, canxi ion hóa, phosphate máu, photphatase và hormon PTH so với chỉ tiêu bình thường. Trong xét nghiệm máu, người bệnh có thể được xác định cả hàm lượng vitamin D, magie trong máu nữa.

Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể được chụp cắt lớp vi tính (CT) sọ não để xem có các bất thường của hạ canxi máu không như vôi hóa hạch đáy, xương đặc hơn bình thường....

4 Điều trị hạ canxi máu như thế nào?

Việc điều trị hạ canxi máu phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ nghiêm trọng, sự hiện diện của các triệu chứng và mức độ hạ canxi máu phát triển nhanh như thế nào.

4.1 Điều trị hạ canxi máu cấp

Bệnh nhân có triệu chứng tetany, co giật, co thắt thanh quản, rối loạn nhịp tim hoặc những người có canxi dưới 2 mmol/L  hay 8 mg/dl nên kịp thời thay thế canxi tĩnh mạch.

Bệnh nhân được cấp cứu tong bệnh viện và được theo dõi nồng độ canxi cẩn thận, thường là mỗi 4 đến 6 giờ.

Dung dịch truyền là 10 đến 20ml dung dịch canxi gluconate 10% truyền chậm trong 50 đến 10ml dung dịch nước muối 0,9% hoặc dextrose 5% trong 10 đến 20 phút.  Canxi gluconate là công thức ưu tiên để thay thế canxi cấp tính và nên được lặp lại cho đến khi bệnh nhân không có triệu chứng. Bệnh nhân có thể được thay thế bằng canxi clorid 10% tuy nhiên có thể gây khó chịu cho tĩnh mạch hơn là dung dịch canxi gluconate 10%.

Điều này sẽ làm tăng nồng độ canxi huyết thanh trong 2 giờ 3 giờ, sau đó bệnh nhân được truyền chậm 100 ml canxi gluconate 10% trong 1L nước muối 0,9% (hoặc 5% dextrose). Việc tiêm truyền được khởi đầu ở mức từ 50 đến 100 ml/giờ và được chuẩn độ để duy trì mức canxi huyết thanh khoảng 2 –2,1 mmol/L tương đương 8–8.5 mg/dl.

Truyền canxi đôi khi có thể gây ra rối loạn nhịp tim và nhồi máu và tình trạng thải sắt với lắng đọng nội tạng, nếu có tăng phospho máu và không được giải quyết. Do đó bệnh nhân cần được theo dõi tim và các chỉ số khác liên tục trong quá trình truyền. Cẩn thận nếu bệnh nhân có tiền sử bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim.

Cung cấp canxi bằng tĩnh mạch nên được tiếp tục cho đến khi bệnh nhân sử dụng được canxi uống và vitamin D.

Với trẻ nhỏ, cần cung cấp canxi bằng đường uống có hàm lượng 10% với liều 15 ml/lần hoặc bằng calcilactat 6% liều là 5ml/lần, đều dùng 3-4 lần/ngày.

Điều trị hạ canxi máu như thế nào?

Điều trị hạ canxi máu như thế nào?

4.2 Điều trị hạ canxi máu mạn tính

Điều trị hạ canxi máu mãn tính phụ thuộc vào nguyên nhân của rối loạn. Bệnh nhân bị suy tuyến cận giáp và bệnh lý tuyến cận giáp có thể được kiểm soát ban đầu bằng việc bổ sung canxi bằng đường uống.

Ở những bệnh nhân bị suy tuyến cận giáp nặng, có thể phải điều trị bằng vitamin D. Lúc này cho bệnh nhân dùng 0,5 đến 2mcg calcitriol. Một só bệnh nhân bị cường tuyến cận giáp thứ phát nặng và loạn dưỡng xương do thận có thể phải chỉ định can thiệp ngoại khoa.

Hoặc, nếu trong bữa ăn hàng ngày của người bệnh bị thiếu vitamin D thì có thể bổ sung với liều từ 200 đến 1000đv/ngày. Đối với những người bệnh hạ canxi máu khác có nhu cầu vitamin D cần phải cao hơn thì dùng với liều ban đầu là 50000UI/ngày, sau đó duy trì từ 25000 – 100000 UI/ngày. Riêng những đối tượng bệnh nhân bị thiếu phosphate máu nặng (thấp hơn 6,5 mg/dl), cần phải uống phosphate trước khi uống vitamin D.

Có thể bổ dung canxi cho người bệnh bằng chế phẩm calci carbonat với liều ban đầu là 1 đến 2g/ngày. Liều duy trì kéo dài là từ 0,5 đến 1g mỗi ngày.

Trên đây là các thông tin về tình trạng hạ canxi máu ở người bệnh, hy vọng sẽ hữu ích với bạn đọc.

Trích nguồn tài liệu tham khảo:

[1]. Hạ canxi máu:

https://emedicine.medscape.com/article/241893-treatment#d11

[2]. Tình trạng khẩn cấp về nội tiết và chuyển hóa: Hạ canxi máu

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3474611/

Ngày đăng
Lượt xem: 1541

* SĐT của bạn luôn được bảo mật
* Nhập nếu bạn muốn nhận thông báo phẩn hồi email
Gửi câu hỏi
Hủy
0 Thích

Dự phòng bệnh hạ canxi máu như nào?

Bởi: Đức Hải vào 11/11/2020 8:17:12 SA

Thích (0) Trả lời
[CẦN BIẾT] NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ HẠ CANXI MÁU 5/ 5 1
5
100%
4
0%
3
0%
2
0%
1
0%
Chia sẻ nhận xét
Đánh giá và nhận xét
? / 5
Gửi đánh giá
Hủy
[CẦN BIẾT] NGUYÊN NHÂN, CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ HẠ CANXI MÁU
MT
5 trong 5 phiếu bầu

Cảm ơn dược sĩ nhà thuốc đã tư vấn nhiệt tình cho mình.

Trả lời Cảm ơn (0)

vui lòng chờ tin đang tải lên

Vui lòng đợi xử lý......

1900888633